Logowanie

Rejestracja

Poprzez założenie konta Użytkownika w serwisie e-prawnik.pl wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu wykonania zobowiązań przez Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36, kod poczt. 30-126, zarejestrowaną w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, NIP 676-21-64-973, kapitał zakładowy 133.000,00 zł, zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Równocześnie akceptuję regulamin serwisu e-Prawnik.pl

Bezpłatny dostęp tylko dla zarejestrowanych

masz już konto?

  • Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych i akceptuję Regulamin serwisu e-Prawnik.pl (więcej)

  • Wyrażam zgodę na otrzymywanie od Legalsupport sp. z o.o. informacji handlowej (więcej)


Badania DNA - sposób na ustalenie ojcostwa

www.sxc.hu
(fot. www.sxc.hu)

Kodeks postępowania cywilnego wszedł w życie w 1964 r. Jednakże jego przepisy nie ograniczają rodzaju dowodów, jakie można przeprowadzić przed sądem w celu ustalenia ojcostwa. Dzięki temu możliwe jest wykorzystanie przez sąd zdobyczy nauki i techniki. Jedną z nich jest możliwość przeprowadzenia dowodu z analizy sekwencji kwasu dezoksyrybonukleinowego - czyli "dowodu z DNA", który w Polsce zaczął być przeprowadzany na początku lat 90.

Badania DNA - badania na ojcostwo

Dowód z analizy DNA może być przydatny w postępowaniu o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa. Obecnie powszechnie przyjmuje się, że dowód z badania DNA pozwala nie tylko wykluczyć ojcostwo, ale może być także pozytywnym dowodem okoliczności stwarzających domniemanie ojcostwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1999 r., sygn. akt I CKN 885/99, OSNC 2000/5 poz. 96). O zasadach, na jakich sąd dokonuje takich rozstrzygnięć, można przeczytać w artykule: Filiacja, czyli określenie pochodzenia dziecka od określonych rodziców.

W sprawie o zaprzeczenie czy ustalenie ojcostwa sąd powinien dopuścić wszystkie dowody, dzięki którym można wykazać, że jest ono niemożliwe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt V CSK 432/2007). Takim dowodem może być m.in. dowód z badań DNA.

Taki dowód należy zgłosić przed sądem. Obecnie sąd, co prawda, może dopuszczać dowody z urzędu, ale jest to raczej wyjątek niż zasada, nawet w procesach o ustalenie pokrewieństwa, gdzie bardzo ważne jest ustalenie prawdziwego stanu rzeczy.

Warto tu przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2000 r., sygn. akt III CKN 1034/2000: "W sprawach o ustalenie ojcostwa, z uwagi na dochodzący do głosu interes publiczny w określeniu stanu cywilnego, nie jest wyłączone dopuszczenie przez sąd dowodu nie wskazanego przez stronę. Nie oznacza to jednak, że w każdej tego typu sprawie badanie genetyczne krwi polimorfizmu DNA, których wyniki pozwoliły na wykluczenie ojcostwa pozwanego, muszą być przez sąd przeprowadzone ponownie wyłącznie w celu sprawdzenia, czy nie zaszła pomyłka".

Czy badanie DNA wystarczy do rozstrzygnięcia? - dowód z DNA w orzecznictwie Sądu Najwyższego

Metoda genetycznej identyfikacji człowieka opracowana została w połowie lat osiemdziesiątych. W Polsce została wprowadzona, w celu ustalenia ojcostwa, dopiero w latach 90-tych (od 1991 r. stosowana była przez niektóre nasze zakłady naukowe). Stanowisko Sądu Najwyższego odnośnie dowodu z DNA ulegało poważnym przemianom.

W 1994 r. SN orzekł, iż "wdrożenie do praktyki sądowej w sprawach o ustalenie ojcostwa, w miarę rozwoju nauk biologicznych, środków dowodowych o charakterze przyrodniczym (badanie kodu genetycznego DNA), nie może prowadzić do naruszenia zasad procesowych przez ograniczenie zakresu postępowania dowodowego i sędziowskiej oceny dowodów. Rozstrzygające znaczenie nowego środka dowodowego nie zwalnia sądu od obowiązku oceny całokształtu materiału dowodowego" (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt II CRN 176/93, OSNCP 1994/10 poz. 197). Widać tu bardzo ostrożne podejście do nowej wówczas metody badań.

W 1998 r. zaufanie do badań DNA było już większe. W wyroku z dnia 14 stycznia 1998 r., sygn. akt I CKN 412/97, SN uznał, że "dowód przyrodniczy z badania kodu genetycznego DNA (art. 309 kpc), którego wyniki wykluczają ojcostwo domniemanego ojca, ma szczególny walor dowodowy w sprawach o ustalenie pochodzenia dziecka i zwykle dowód ten uważać należy za bardziej pewny od dowodów osobowych (zeznań świadków, zeznań stron)". W innym jednak orzeczeniu z tego samego roku SN zastrzegł, iż przeprowadzenie dowodu z DNA i jego wynik nie zwalnia sądu od przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i stron w sposób wyczerpujący (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 6 kwietnia 1998 r., sygn. akt I CKU 13/98, Prokuratura i Prawo - dodatek 1998/10 poz. 29).

W roku 2005 SN wyraził natomiast pogląd, iż "jeśli możliwe jest przeprowadzenie dowodu z badań polimorfizmu DNA, nieracjonalne jest, także w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, przeprowadzanie dowodów osobowych, z natury swej niepewnych, jak również innych dowodów przyrodniczych, których stopień pewności jest daleko mniejszy" (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt IV CK 169/2005). Warto porównać tę tezę z ww. orzeczeniem z 1994 r., by uświadomić sobie zmianę podejścia do badań DNA.

Obecnie - zgodnie z tym ostatnim poglądem - dowód z DNA jest często dowodem rozstrzygającym. 

A jeśli matka nie zgadza się na pobranie od dziecka materiału do badań?

Gdy matka nie jest zamężna, domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z nią nie dawniej niż w trzechsetnym (300), a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym (181) dniu przed urodzeniem się dziecka. Okoliczność, iż matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Można sobie wyobrazić sytuację, gdy matka pozwie mężczyznę o ustalenie ojcostwa i wykaże, że z nim obcowała w okresie koncepcyjnym. Mężczyzna zaś zgłosi wniosek o przeprowadzenie dowodu z DNA.

Do badań DNA konieczne jest pobranie tkanki ludzkiego ciała (np. krwi). Oznacza to ingerencję w nietykalność cielesną. Zgodę na pobranie krwi od dziecka może wyrazić jego przedstawiciel ustawowy, którym z reguły będzie matka dziecka. Z różnych względów może ona jednak odmawiać udzielenia takiej zgody.

W takiej sytuacji sąd ocenia, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu (art. 233 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). W zasadzie na podstawie art. 233 § 2 k.p.c. sąd może przyjąć, że przeprowadzenie dowodu dałoby wynik zgodny z twierdzeniem strony żądającej jego przeprowadzenia. Jednakże przepisy przewidują szczególny tryb ustalania ojcostwa oparty na domniemaniu wynikającym z faktu obcowania pozwanego z matką dziecka w tzw. okresie koncepcyjnym (art. 85 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Możliwość jego obalenia została jednak ograniczona w art. 85 § 2 k.r.o. wymaganiem, aby ojcostwo innego mężczyzny było bardziej prawdopodobne.

W pewnych sytuacjach takie rozwiązanie stawiałoby pozwanego mężczyznę na "przegranej" pozycji - gdyby matka odmówiła zgody na pobranie tkanek, a nie byłoby sposobu, niż dowód z DNA, na udowodnienie, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne. W orzecznictwie wskazuje się jednak, że nieuzasadniony sprzeciw matki na pobranie próbki krwi, nie pozwalający rozwiać rzeczywistych wątpliwości co do pochodzenia dziecka, zagraża jego dobru i może stać się powodem ograniczenia władzy rodzicielskiej na podstawie art. 109 § 1 k.r.o. (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2001 r., sygn. akt II CKN 1140/2000, OSNC 2001/10 poz. 152). Takie ograniczenie przyjmie postać nakazania pobrania krwi dziecka nawet wbrew woli matki. Zob. też: Ograniczenie" władzy rodzicielskiej, gdy rodzice żyją osobno i Pozbawienie" i ograniczenie władzy rodzicielskiej

Okoliczność, że kluczowy dowód w sprawie nie został przeprowadzony wskutek postawy jednej ze stron, powoduje, że sąd może w takim przypadku - drogą domniemania - przyjąć za prawdziwe twierdzenia strony przeciwnej. 

Czy dowód z DNA można podważyć?

Przepisy o postępowaniu cywilnym nie dają pierwszeństwa żadnemu dowodowi. Sąd powinien każdy z nich wnikliwie ocenić. Dotyczy to także dowodu z analizy DNA. Przybierze on postać opinii. Można sobie wyobrazić, iż sąd zakwestionuje przydatność takiej opinii np. z tego względu, iż jej wnioski nie będą logicznie wynikać z przedstawionego sprawozdania.

Należy też pamiętać, iż co prawda metoda analizy DNA sama w sobie daje niemal pewny wynik (ze względu na znikomą powtarzalność kodu genetycznego), ale może dojść do błędu w czasie badań lub w ich interpretacji.

Możliwe jest zatem powtórzenie badań DNA, ale trzeba pamiętać, że sąd takie powtórne badanie dopuści wtedy, gdy istnieć będą uzasadnione wątpliwości do wyniku pierwszego badania, np. gdy dowód z badań DNA ustali ojcostwo, a dowód z grupowego badania krwi je zupełnie wykluczy.

 

Podstawa prawna:

Zobacz także

 

Komentarze: Badania DNA - sposób na ustalenie ojcostwa

  • Marcin 2017-08-09 16:34:03

    Re: Badania DNA - sposób na ustalenie ojcostwa

    Kobieta, z którą mam dziecko, nie zgadzała się na pobranie materiału do badania DNA, na potwierdzenie mojego ojcostwa. Szukałem rozpaczliwie jakiegoś rozwiązania, aż trafiłem na biuro detektyw Skrzypek z Wrocławia, która pomogła mi w dyskretnym pobraniu materiału. Moje ojcostwo się potwierdziło. Jestem bardzo zadowolony z usług biura!

  • Krzysztof 2017-01-07 21:39:39

    Badania DNA - sposób na ustalenie ojcostwa

    Witam Serdecznie Potrzebuje porady odnośnie badań DNA, ponieważ wykonałem badania prywatnie i zostało ojcostwo wykluczone następnie było badanie sądowe i potwierdziło ojcostwo. Kontaktowałem sie analitykiem i stwierdził ze pierwsza ocena mogła być postawiona blednie. Co teraz robic

  • Młoda 2016-03-30 11:22:10

    Re: Badania DNA - sposób na ustalenie ojcostwa

    A co sie stanie jesli matka nie wstawi sie na sprawe na której sad bedzie oglaszal wyniki DNA???

  • karolina 2013-05-04 15:25:40

    Re: Dowód z badań DNA - czasem może być przydatny...

    Jeśli chcesz zrobić badanie DNA, możesz skorzystać z pomocy naszego nowego programu tv. Jeśli chcesz poznać szczegóły napisz na dyskutuj[at]interia.pl

  • anonim 2012-04-25 04:38:14

    Re: Dowód z badań DNA - czasem może być przydatny...

    Chciałbym dowiedzieć się wszystkiego o badaniach DNA tzn: Jak można trzymać długo przedmiot do badań DNA z materiałów oraz gdzie można dokonać takiego badania i ile ono kosztuje. Bo z tego co wyczytałem o DNA to może być (ślina, włosy, a nawet papieros)

  • snierzka123 2011-04-04 14:29:38

    Re: Dowód z badań DNA - czasem może być przydatny...

    ja słyszłam że jak się ktoś nie zgodzi na badania dna to bedzie placil lub sad zadecyduje o bezolatnym badaniu inaczej nakaz badania dna cza zrobic wszystko by nie mieli powodu do odebrania dziecka

  • PATRYCJA 2010-04-03 00:25:50

    Re: Dowód z badań DNA - czasem może być przydatny...

    jestem w 6mieś ciąży moj partner pozostawil mnie że tak powiem na pastwe losu bez żadnej pomocy za to teraz dowiedzialam sie że po urodzeniu bedzie się staral o zabranie mi dziecka czy jesli on wystąpi do sądu mogę się nie zgodzic na DNA prosze o szybką odpo,


Dodaj komentarz

Administratorem danych osobowych jest Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36. Podane przez Użytkownika dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy i w zakresie niezbędnym do świadczenia usług oraz w celach statystycznych. Podanie danych osobowych przez użytkownika jest dobrowolne. Użytkownik ma prawo dostępu do ich treści oraz poprawy.

Pomoc prawna online

Zaufało nam już:
  • 0
  • 3
  • 1
  • 2
  • 0
  • 1
  • 7
  • osób

Opinie naszych klientów

  • Zofia Lewandowska

    ocena usługi:

    Korzystam z pomocy portalu e-prawnik kilkanaście lat. Zawsze najwyższa klasa. Dziękuję. Zofia Lewandowska
  • Mieczysława

    ocena usługi:

  • Katarzyna

    ocena usługi:

    Wszystko przebiegło bez zarzutu. Opinia była wyczerpująca.
  • Marek

    ocena usługi:

  • Marek

    ocena usługi:

  • Marek

    ocena usługi:

  • Danuta

    ocena usługi:

    Dziękuję bardzo za odpowiedz.Jestem zadowolona z usługi jest na wysokim poziomie. Jeśli będę w potrzebie na pewno skorzystam z waszych usług. Pozdrawiam Danuta
  • Magdalena

    ocena usługi:

  • Justyna

    ocena usługi:

    Odpowiedź dotycząca mojego zapytania bardzo szczegółowa i wyczerpująca. Mam nadzieję, że zgodnie z radą e-prawnik problem zostanie rozwiązany po mojej myśli.Polecam i dziękuję za radę- Justyna
  • Dorota

    ocena usługi:

  • Teresa

    ocena usługi:

  • Dariusz

    ocena usługi:

  • Piotr

    ocena usługi:

    Bardzo dobrze przygotowane pismo, przystępna cena i szybka realizacjia Bardzo polecam
  • Leszek

    ocena usługi:

    Jestem bardzo zadowolony z przesłanej opinii. Dała mi ona obraz sytuacji prawnej w temacie z którym się zwracałem. Bardzo dziękuje i pozdrawiam. Leszek
  • Sławomir

    ocena usługi:

    Tym razem o wyborze Państwa oferty spośród innych, nie ukrywam, że zadecydowała przede wszystkim cena, ale następnym razem zadecyduje ta jakość, do której się przekonałem. Dziękuję, za bardzo krótki czas realizacji, ale przede wszystkim dziękuję za formę wypowiedzi, za prosto i jasno zbudowane zdania, dziękuję, że utwierdziliście mnie Państwo w przekonaniu, że czasami prosty człowiek,taki jak ja, wie lepiej, niż urzędnik, czy księgowy, który powinien wiedzieć, a zamiast odpowiedzi twierdzącej, każde zdanie kończy się pytająco, żeby nie użyć stwierdzenia po prostu \"nie wiem\". Ja teraz już wiem, gdzie następnym razem się zgłosić. DZIĘKUJĘ!
  • Agnieszka

    ocena usługi:

    Jestem bardzo zadowolona z usługi. Bardzo szybko uzyskałam odpowiedź na interesujące mnie pytanie. Opinia prawna była przejrzysta i zrozumiała, podane zostały przepisy prawne. Nie osniesiono się po krótce jedynie do mojego krótkiego pytania lecz opisano kilka aspektów mojej sytuacji. Z pewnością bezpośredni kontakt z prawnikiem daje więcej możliwości ale tak jak w moim przypadku, potrzebując szybkiej porady bez zbyt długiej zwłoki i bez wychodzenia z domu, skorzystanie z usług e-prawnik.pl jest moim zdaniem najlepszym rozwiązaniem. Polecam! Dziękuję!
  • Adam

    ocena usługi:

    Moja druga sprawa w tej kancelarii. Cena nieco w górę (a raczej rabat w dół), co jak sądzę trzeba po prostu zaakceptować. Prawo rynku. Co do jakości usług i podejścia, to są na tym samym wysokim poziomie. Opinia szczegółowa, na moją prośbę bardzo szybko i gratisowo uzupełniona o ważne dla mnie szczegóły. Polecam e-prawnika.




Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.

Zapytaj prawnika – skontaktujemy się z Tobą w ciągu godziny!

* pola wymagane