Logowanie

Rejestracja

Poprzez założenie konta Użytkownika w serwisie e-prawnik.pl wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu wykonania zobowiązań przez Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36, kod poczt. 30-126, zarejestrowaną w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, NIP 676-21-64-973, kapitał zakładowy 133.000,00 zł, zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Równocześnie akceptuję regulamin serwisu e-Prawnik.pl

Bezpłatny dostęp tylko dla zarejestrowanych

masz już konto?

  • Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych i akceptuję Regulamin serwisu e-Prawnik.pl (więcej)

  • Wyrażam zgodę na otrzymywanie od Legalsupport sp. z o.o. informacji handlowej (więcej)


Wniosek o wyłączenie sędziego – aspekty praktyczne

Paulina Kopańska
Paulina Kopańska

Wniosek o wyłączenie sędziego – aspekty praktyczne

Fundamentalnymi zasadami państwa prawa są zasady prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu. Zasada prawa do sądu wyrażona jest w art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), który to przepis stanowi, że: „każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.” Natomiast prawo do rzetelnego procesu reguluje przepis art. 6 ust. 1 zd. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności  (konwencja sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.) (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.), który to przepis stanowi, że: „każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej.”

Mając powyższe na uwadze, ustawodawca wprowadził do systemu prawa instrumenty, umożliwiające realizację powyżej przytoczonych zasad prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu. Jednym z takich instrumentów jest wyłączenie sędziego (zarówno w trybie z urzędu jak i trybie wnioskowym). Po pierwsze wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy samej ustawy  - w enumeratywnie określonych przypadkach uregulowanych w art. 48 § 1  kpc. Wspomniany przepis stanowi, że: „Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:

1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;

2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze stron;

5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.”

Nadto, zgodnie z art. 48 §  2 kpc: „powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli,” a w §  3 ustawodawca dodał, że: „sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie, nie może orzekać co do tej skargi.”

 

 Z uwagi na precyzyjną regulację zawartą w art. 48 kpc i zakaz interpretacji przesłanek w sposób rozszerzający, ustawodawca dał wyraźny sygnał, że podstawa ta znajduje zastosowanie wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach, co z praktycznego punktu widzenia wyklucza stosowanie jej w analogicznych lub zbliżonych do przesłanek sytuacjach.

Tego samego nie można powiedzieć o drugim z omawianych trybów – tj. o wyłączeniu sędziego na jego żądanie bądź na wniosek strony (art. 49 kpc). Wspomniany przepis stanowi, że: „niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 kpc, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.” Jak słusznie uznał Sąd Najwyższy: „celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie sprawowania wymiaru sprawiedliwości w warunkach optymalnych, wyłączających ewentualne wątpliwości co do bezstronności sędziego. Chodzi przy tym o wyeliminowanie nie tylko wątpliwości stron, ale także wątpliwości samego sędziego, który znając osobiście jedną ze stron, może obawiać się, że jego rozstrzygnięcie nie będzie wolne od pewnego subiektywizmu.”[1]

Jednakże praktyka stosowania art. 49 kpc na przestrzeni lat pozwala na sformułowanie wniosku, iż przepis ten stał się legalną podstawą prawną do szeregu nadużyć, w tym do niczym nieuzasadnionego przedłużania procedowania w sprawie, z uwagi na składanie przez strony wniosków o wyłączenie sędziego z przyczyn niezasługujących na uwzględnienie, w tym z przyczyn błahych i nierzetelnych. Dzieje się tak, ponieważ art. 50 § 3 kpc w brzmieniu sprzed nowelizacji,[2] stanowi, że sędzia, aż do rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędziego może spełniać tylko czynności nie cierpiące zwłoki. Dlatego też strony, m. in. chcąc wpłynąć na wydłużenie czasu procedowania w sprawie, szukały sposobów jak cel ten osiągnąć i zalazły w omawianej instytucji sposób na realizację tegoż celu, poprzez zgłaszanie wniosków o wyłączenie sędziego, co w konsekwencji uniemożliwiało sądowi procedowanie w sprawie, za wyjątkiem czynności nie cierpiących zwłoki. Praktyka pokazała, że większość tego typu wniosków nie zasługiwała na uwzględnienie, co wiązało się z koniecznością wydania postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Warto nadmienić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami takie postanowienie jest zaskarżalne. Zgodnie z art. 394 § 1 kpt 10 kpc na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego,  stronie przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji.

Biorąc pod uwagę nieprawidłowości i nadużycia, jakie powstały na gruncie stosowania wspomnianej instytucji, przedstawiciele judykatury i doktryny postulowali wprowadzenie niezbędnych zmian po to, by ukrócić nieprawidłowości. Postulowana zmiana weszła w życie z dniem 8 września 2016r., jednakże zgodnie z przepisem przejściowym zmiany te stosuje się do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy.[3]

 Przechodząc do analizy nowelizacji w zakresie omawianej instytucji, na wstępie przyjrzeć należy się nowym przepisom. Po pierwsze, zgodnie z art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. poz. 1311 z późn. zm.).: „art. 50 § 3 kpc otrzymuje brzmienie: „§ 3 do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego: 1) sędzia, którego dotyczy wniosek, może podejmować dalsze czynności; 2) nie może zostać wydane orzeczenie lub zarządzenie kończące postępowanie w sprawie.”;”. Zgodnie z powyższym sędzia, pomimo wniesienia wniosku o jego wyłączenie nadal będzie mógł prowadzić postępowanie w sprawie, jednakże jeśli wniosek zostanie uwzględniony, sąd zniesie postępowanie w zakresie obejmującym udział tego sędziego w sprawie po złożeniu wniosku, chyba że czynności przez niego podejmowane były czynnościami niecierpiącymi zwłoki, o czym stanowi art. 52 kpc w znowelizowanym brzmieniu.  Zgodnie z przepisem przejściowym omawiane zmiany stosuje się do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy.[4] Nowelizacja w powyżej omawianym zakresie weszła w życie z dniem 8 września 2016r, jednakże mieć na uwadze należy, że zmienione przepisy stosujemy do postępowań wszczętych po dacie nowelizacji.

Powyżej opisane zmiany ocenić należy pozytywnie i z nadzieją śledzić, jak zmiany te wpłyną na ilość i jakość wniosków o wyłączenie sędziego. Miejmy nadzieję, że instytucja ta w zmienionym kształcie będzie wykorzystywana do celów, do jakich została powołana przez ustawodawcę. Pamiętać należy jednak, że zgodnie z przepisem przejściowym nową regulację stosujemy do spraw wszczętych po dniu 8 września 2016r., a do spraw wszczętych przed dniem wejścia nowelizacji – przepisy  w brzmieniu sprzed nowelizacji.



[1] postanowienie SN z dnia 3 sierpnia 1973 r., II CZ 135/73, LEX nr 1673137.

[2] z art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. poz. 1311 z późn. zm.).

[3] art. 21. ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. poz. 1311 z późn. zm.).

[4] art. 21. ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. poz. 1311 z późn. zm.).

 

Komentarze: Wniosek o wyłączenie sędziego – aspekty praktyczne

    Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!

Dodaj komentarz

Administratorem danych osobowych jest Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36. Podane przez Użytkownika dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy i w zakresie niezbędnym do świadczenia usług oraz w celach statystycznych. Podanie danych osobowych przez użytkownika jest dobrowolne. Użytkownik ma prawo dostępu do ich treści oraz poprawy.

Pomoc prawna online

Opinie naszych klientów

  • Małgorzata

    ocena usługi:

    wszystkim niezdecydowanym serdecznie polecam portal e-prawnik.Ogromny plus dla portalu, że moja sprawa została bardzo dogłębnie zbadana. Stanowisko prawne i dalsza ścieżka postępowania jasno określona.Wszystkie moje wątpliwości, które nasuwały mi się po otrzymaniu opinii sukcesywnie przez kilka dni zostały wyjaśnione.Drugi ogromny plus za bardzo szybki czas reakcji na moja wysyłana korespondencję.Dzięki kontaktowi z portalem e-prawnik mam poczucie, że nie jestem sama z problemem.Biorąc pod uwagę konkurencyjną na rynku cenę za usługę, z całym przekonaniem mogę potwierdzić, że była tego warta.
  • Z. Wiśniewski

    ocena usługi:

    Jestem wysoce usatysfakcjonowany pracą zespołu e-prawnik.pl Gorąco polecam
  • Renata

    ocena usługi:

  • Damian

    ocena usługi:

  • Zbyszek

    ocena usługi:

    Biuro e-prawnik pomogło w sprawie, za co dziękuje.
  • Agnieszka

    ocena usługi:

    Bardzo trafna i rzeczowa obsługa Polecam wszystkim, którzy potrzebują porady prawnej
  • Sławomir

    ocena usługi:

    Dziękuję za poradę. Bardzo pomocny serwis, rzeczowe odpowiedzi, krótki czas oczekiwania na wycenę opinii. Naprawdę jestem zadowolony. Polecam
  • Wiesława

    ocena usługi:

    Dziękuję..., otrzymałam jasną i profesjonalną odpowiedź polecam Wiesława
  • Adam

    ocena usługi:

    Dzięki bardzo merytorycznej opinii oszczędzono mi przegranej sprawy w Sądzie .
  • Dorota

    ocena usługi:

    polecam, szybko i konkretnie
  • Anna

    ocena usługi:

  • Halina

    ocena usługi:

    Jestem zadowolona, otrzymałam jasną dla mnie jasną odpowiedź. Polecam.
  • Halina

    ocena usługi:

    Jestem zadowolona, otrzymałam jasną dla mnie jasną odpowiedź. Polecam.
  • Katarzyna

    ocena usługi:

    Profesjonalnie i dokladnie.napewno będę jeszcze korzystać. Dziękuję Katarzyna
  • Adam

    ocena usługi:

    Bardzo wyczerpująca opinia, na temat, bez zbędnych komentarzy.
  • Małgorzata

    ocena usługi:

    Bardzo dobra, fachowa obsługa, rzetelne i profesjonalne podejście do tematu, bardzo dziękuję i polecam
  • Piotr

    ocena usługi:

    jestem bardzo zadowolony. pelny profesjonalizm, polecam wszystkim osobom potrzebujacym porady prawnej




Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.

Zadaj pytanie – porady prawne w 24h już od 30zł

* pola wymagane