Logowanie

Rejestracja

Poprzez założenie konta Użytkownika w serwisie e-prawnik.pl wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu wykonania zobowiązań przez Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36, kod poczt. 30-126, zarejestrowaną w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, NIP 676-21-64-973, kapitał zakładowy 133.000,00 zł, zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Równocześnie akceptuję regulamin serwisu e-Prawnik.pl

Bezpłatny dostęp tylko dla zarejestrowanych

masz już konto?

  • Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych i akceptuję Regulamin serwisu e-Prawnik.pl (więcej)

  • Wyrażam zgodę na otrzymywanie od Legalsupport sp. z o.o. informacji handlowej (więcej)


Miarkowanie kary umownej

Michał Pichór
Michał Pichór

Instytucja kary umownej została uregulowana w Kodeksie cywilnym (art. 483 i nast.). Zgodnie z nim można w umowie zastrzec, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. Jest to więc zryczałtowana forma odszkodowania, należna bez względu na wysokość rzeczywistej szkody. Z uwagi na tę okoliczność, musimy zawsze sprawdzić przed podpisaniem umowy, czy klauzula kary umownej jest w niej przewidziana, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Co jednak, kiedy ta sankcja znajdzie w naszym przypadku zastosowanie, czy zawsze jesteśmy skazani na zapłatę kary umownej w przewidzianej w umowie wysokości?

Zmniejszenie kary umownej

 Niekoniecznie. Zgodnie z art. 484 § 2 kodeksu cywilnego dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej w dwóch przypadkach:

  1. jeżeli zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części,
  2. gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Co ważne wskazana regulacja "ma charakter bezwzględnie obowiązujący a tym samym o jego stosowaniu nie może decydować wola stron. Jego zastosowanie może wchodzić w grę w każdym przypadku, gdy w świetle oceny określonego stanu faktycznego, można mówić o tym, że kara umowna w zastrzeżonej wysokości jawić się będzie jako nieadekwatna (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 1401/14)".  

Przesłanki miarkowania kary umownej

 W uproszczeniu można powiedzieć, że pierwsza przesłanka miarkowania kary umownej ma zastosowanie w sytuacji, gdy zobowiązanie została wykonane w znacznej części, co odpowiadałoby również zaspokojeniu w istotnym zakresie interesu wierzyciela. W wyroku z dnia 25 marca 2011 r. (sygn. akt IV CSK 401/10) Sąd Najwyższy stwierdził, że "Dopuszczalność miarkowania kary umownej ze względu na wykonanie zobowiązania w znacznej części opiera się na założeniu, że częściowe wykonanie zobowiązania zaspokaja godny ochrony interes wierzyciela. Z powodu niemożności spełnienia się tego założenia miarkowanie kary umownej na omawianej podstawie odpada w sytuacjach, w których częściowe wykonanie zobowiązania nie ma znaczenia dla wierzyciela".  

Druga przesłanka miarkowania zastrzeżonej kary umownej posługuje się pojęciem jej "rażącego wygórowania", przy czym ustawodawca nie wskazuje ścisłych kryteriów w tym zakresie. W wyroku z dnia 27 kwietnia 2015 r. sygn. akt I ACa 1608/14 Sąd Apelacyjny w Łodzi stwierdził, że "nie ulega wątpliwości, że użycie zwrotu niedookreślonego pozostawia sądowi możliwość dostosowania przyjętych kryteriów oceny do występujących in casu postanowień kontraktowych dotyczących kary umownej, jak również do okoliczności faktycznych i skutków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (...) W orzecznictwie i literaturze przyjęto, że kryteria odniesienia dla dokonywanej przez sąd oceny wysokości kary umownej w kontekście jej rażącego wygórowania stanowią między innymi: stosunek pomiędzy wysokością kary, a wartością całego zobowiązania głównego; zakres i czas trwania naruszenia przez dłużnika powinności kontraktowych; wagę naruszonych postanowień kontraktowych (obowiązki główne, obowiązki uboczne); zagrożenie dalszymi naruszeniami powinności kontraktowych (zwłaszcza w razie powiązania kary umownej z obowiązkiem zaniechania określonych działań przez dłużnika); zgodny zamiar stron w zakresie ustalenia celu zastrzeżenia kary umownej w określonej wysokości (np. uwypuklenie przez strony funkcji represyjnej). Skoro instytucja miarkowania kary umownej należy do tzw. praw sędziowskich, to wybór kryteriów, na podstawie których wysokość kary umownej zostanie poddana kontroli, należy do sądu. Trzeba mieć jednak na uwadze i to, że kara umowna musi być wygórowana rażąco, czyli że zachodzi ewidentna kwalifikowana niewspółmierność wysokości kary umownej do tej, która powinna być należna w danej sytuacji, przy czym sama wysokość stawki kary umownej nie przesądza o „rażącym wygórowaniu”(...)". 

Również ważna jest okoliczność, że "możliwość miarkowania wysokości kary umownej na podstawie art. 484 § 2 KC nie jest wyłączona w stosunkach między podmiotami gospodarczymi, w ramach prowadzonej przez nie działalności" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt V CSK 34/06). Zatem w każdym wypadku - konieczności zapłaty kary umownej, warto rozważyć, bo być może w zaistniałej sytuacji znajdzie  zastosowanie możliwość jej zmniejszenia.

Kancelaria Radcy Prawnego Honoratus-Lex

Autor:
Michał Pichór,
Radca prawny, prawnik biznesu. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Swoją pracę magisterską napisał w Instytucie Prawa Własności Intelektualnej UJ. Ukończył aplikację radcowską prowadzoną przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie. Specjalista w zakresie obsługi prawnej przedsiębiorców, ze szczególnym uwzględnieniem windykacji należności oraz prawa umów.

 

Komentarze: Miarkowanie kary umownej

    Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!

Dodaj komentarz

Administratorem danych osobowych jest Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36. Podane przez Użytkownika dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy i w zakresie niezbędnym do świadczenia usług oraz w celach statystycznych. Podanie danych osobowych przez użytkownika jest dobrowolne. Użytkownik ma prawo dostępu do ich treści oraz poprawy.

Pomoc prawna online

Opinie naszych klientów

  • EDYTA

    ocena usługi:

    ZDECYDOWANIE POLECAM
  • Katarzyna Barańska

    ocena usługi:

    e-Prawnik to profesjonaliści godni polecenia ! Świetny portal !
  • Piotr

    ocena usługi:

  • Beata

    ocena usługi:

    To mój kolejny kontakt z firmą e-prawnik, ale na pewno nie ostatni, bo mając do czynienia za każdym razem z tak szybkim i konkretnym, a jednocześnie zrozumiałym dla laika wyjaśnieniem problemu, wiem że jeśli będę kiedykolwiek potrzebowała porady prawnej - to tylko tu się zgłoszę. Gorąco polecam wszystkim, którzy mają jakiekolwiek wątpliwości prawne!
  • Anna

    ocena usługi:

    Szybka i zrozumiała porada prawna. Dziękuję bardzo
  • Gajownik

    ocena usługi:

    Skargę złożyłam. Została przygotowana w sposób bardzo zrozumiały. Polecam usługi w 100%
  • marzena antczak

    ocena usługi:

  • Paulina

    ocena usługi:

    Polecam
  • Krzysztof

    ocena usługi:

  • Anna

    ocena usługi:

  • Anna

    ocena usługi:

    Moje zapytanie było dość rozbudowane i zawierało w sobie kilka pytań. Wycenę otrzymałam w godzine od wysłania. Cena bardzo dobra. Opinia prawna przyszła zgodnie z ustaleniami. Była obszerna i wyczerpująca problem. Dla mnie zrozumiała. Jak najbardziej polecam taką formę porad prawnych. Pozdrawiam i dziękuje.
  • Zygmunt

    ocena usługi:

  • nzoz Arnika.

    ocena usługi:

    Zespół mega pomocny ! Napisany przez Was Protest rozpatrzono pozytywnie.Jestem bardzo, bardzo wdzięczna.Polecam
  • Michał

    ocena usługi:

    Wszystko ok. Polecam
  • Anna

    ocena usługi:

    Jestem niezwykle zadowolona ze sposobu wydawania opinii przez Zespół Prawników portalu, jasno, w sposób wyczerpujący i z ogromnym szacunkiem dla klienta. jestem wdzięczna.
  • Dariusz

    ocena usługi:

    W pełni wyczerpująca odpowiedz . pomocne informacje i podpowiedz na co szczególnie kłaść nacisk . podane porównawcze przykłady,oraz sugestie sposobu wyjścia ze skomplikowanej sytuacji . Gorąco polecam . warto skorzystać !
  • Krzysztof

    ocena usługi:

    Rzetelnie wykonana praca, zdecydowanie polecam.




Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.

Zapytaj prawnika – skontaktujemy się z Tobą w ciągu godziny!

* pola wymagane