Logowanie

Rejestracja

Poprzez założenie konta Użytkownika w serwisie e-prawnik.pl wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu wykonania zobowiązań przez Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36, kod poczt. 30-126, zarejestrowaną w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, NIP 676-21-64-973, kapitał zakładowy 133.000,00 zł, zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Równocześnie akceptuję regulamin serwisu e-Prawnik.pl

Bezpłatny dostęp tylko dla zarejestrowanych

masz już konto?

  • Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych i akceptuję Regulamin serwisu e-Prawnik.pl (więcej)

  • Wyrażam zgodę na otrzymywanie od Legalsupport sp. z o.o. informacji handlowej (więcej)


Podział majątku wspólnego konkubentów

Agata Przystalska
Agata Przystalska

Aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie regulują wprost zasad podziału majątku osób, które żyły w konkubinacie, a które postanowiły się rozstać, w przeciwieństwie do szeroko omówionych, tak w orzecznictwie jak i doktrynie, zasad podziału majątku między małżonkami. Mimo, iż brak specyficznej dla konkubinatu regulacji, to w praktyce sądy niejednokrotnie spotykają się z koniecznością dokonania podziału, między osoby żyjące w nieformalnym związku, zgromadzonego wspólnie przez nie majątku wspólnego, czyli wszystkiego, co wspólnie nabyli. Co istotne, w przypadku konkubentów w odniesieniu do przedmiotów, które wspólnie nabyli mamy do czynienia ze współwłasnością w częściach ułamkowych, czyli z odmienną sytuacją niż ma to miejsce w przypadku małżonków.

Jakie przepisy zatem mają w takiej sytuacji zastosowanie?

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 lipca 1955 r. II Co 7/55 (OSN 1956, z. III, poz. 72) stwierdził, że “Do stosunków majątkowych osób pozostających w związku pozamałżeńskim nie mogą być stosowane w drodze analogii przepisy art. 21 i nast. KRO o wspólności ustawowej. Związek pozamałżeński sam przez się nie wywołuje żadnych skutków o charakterze prawnomajątkowym miedzy osobami, które w związku takim pozostają. Jeśli powstają między nimi stosunki prawnomajątkowe, prawa i obowiązki stąd wynikające ocenić należy na podstawie przepisów właściwych dla tych stosunków. Pogląd ten pozostaje aktualny również w chwili obecnej co potwierdza np. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 października 2011 r. IV CSK 11/11 gdzie jasno stwierdza, że Do partnerów z konkubinatu nie mogą być stosowane przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odnoszące się do osób pozostających w związku małżeńskim.”

Odnosząc się zatem do wskazania konkretnych rozwiązań prawnych mogących mieć zastosowanie w przypadku rozliczeń konkubinatu wskazać należy poglądy, iż stosować należy wówczas przepisy o zniesieniu współwłasności, o bezpodstawnym wzbogaceniu czy też o spółce cywilnej. Warto przy tym zaznaczyć, iż analizując głębiej problematykę zasad podziału majątku wspólnego konkubentów znajdziemy wiele sprzecznych stanowisk w tym przedmiocie, również wśród tez prezentowanych przez orzecznictwo. I tak, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 30 stycznia 1986 r. III CZP 79/85 - Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że “Nakłady konkubentów, czynione wspólnie w czasie trwania konkubinatu na majątek jednego z nich winny być rozliczone według przepisów o zniesieniu współwłasności.” Odmienne stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 listopada 1997 r. I CKU 155/97 gdzie czytamy, że “Jeśli jeden z konkubentów dochodzi zwrotu równowartości nakładów pochodzących z majątku własnego na nieruchomość będącą własnością partnera, a nie roszczenia z tytułu posiadania, w tym dokonania nakładów na rzeczy nabyte przez obie strony na współwłasność, to rozliczenie tych nakładów nie może nastąpić w postępowaniu o zniesienie współwłasności rzeczy wspólnych.” Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 1 kwietnia 1998 r. II CKN 684/97 “Rzeczy nabyte w czasie nieformalnego związku wspólną wolą nabycia ich na współwłasność stają się istotnie przedmiotami objętymi współwłasnością w częściach ułamkowych, do których należy stosować odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności. Nie można jednak mówić o powstaniu wspólności określonych przedmiotów majątkowych w razie wspólnego wzniesienia przez konkubentów budynku na gruncie stanowiącym własność wyłącznie jednego z nich. W takim wypadku bowiem budynek staje się częścią składową gruntu, którego własność przysługuje niepodzielnie tylko jednemu z konkubentów (art. 47 § 1 i art. 48 KC). Dlatego też nakłady z majątku jednego konkubenta na nieruchomość będącą własnością drugiego konkubenta nie mogą być rozliczane w postępowaniu o zniesienie współwłasności rzeczy nabytych wspólnie w czasie trwania konkubinatu.” Jak zaś wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2004 r. V CK 388/03 “Do stosunków majątkowych między konkubentami nie mają zastosowania, nawet w drodze analogii, przepisy dotyczące małżeńskich stosunków majątkowych. Stosunki te oceniać należy na podstawie przepisów dla nich właściwych. Takimi zaś mogą być, w zależności od okoliczności, przepisy dotyczące umowy o pracę lub inne usługi, spółki cywilnej, współwłasności lub bezpodstawnego wzbogacenia.” Stanowisko negatywne co do rozliczenia konkubinatu na zasadzie przepisów odnoszących się do spółki cywilnej wyraził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 30.01.1986 r., sygn. III CZP 79/85.

Biorąc pod uwagę przytoczone orzeczenia nie sposób więc stwierdzić, jakie stanowisko i jaka linia orzecznicza znajdzie uznanie w oczach Sądu orzekającego w naszej sprawie. Z praktycznego punktu widzenia najistotniejszą jest kwestia wielkości udziału, jaki przypada danej osobie w konkretnym składniku majątku. W sporze o rozliczenie konkubinatu trzeba zatem dokładnie wykazać stosownymi dowodami swoje nakłady na wspólny majątek. W przypadku konkubinatu nie ma bowiem zastosowania funkcjonujące na gruncie prawa małżeńskiego domniemanie równości udziałów w majątku czy też konsekwencje związane ze wspólnością majątkową (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 października 2011 r. IV CSK 11/11, Legalis). Z drugiej strony cytowany wyrok wskazuje jednak, że “nie można wykluczyć w konkretnych okolicznościach sprawy, że stosunki majątkowe pomiędzy konkubentami mogły być ukształtowane w ten sposób, że gospodarowali oni „ze wspólnego portfela”, nie rozliczając wnoszonych dochodów i ponoszonych wydatków, które traktowane były jako jednakowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2007 r., (sygn. akt IV CSK 301/07, OSNC 2009/2/29) Jest to jednak wynik konkretnych ustaleń faktycznych.” To jakie udziały w majątku wspólnym posiadają konkubenci zależy zatem zawsze od konkretnego przypadku i ewentualnych ustaleń stron w tym zakresie.

Dla wyeliminowania mogących powstać w przyszłości problemów z rozliczeniami między konkubentami najwłaściwsze wydaje się być zadbanie już na etapie zawierania konkretnej umowy np. w przypadku zakupu mieszkania o dokładne określenie w jej treści, kto z konkubentów wykłada jaką część ceny zakupu nieruchomości. W przypadku ewentualnego sporu sądowego będzie to niewątpliwie istotny dowód w sprawie podziału majątku. Jeśli dochodzi do sytuacji, w której do aktu notarialnego staje tylko jeden z partnerów np. ze względu na fakt, że tylko on finansuje zakup warto aby uzyskał on od drugiej strony oświadczenie, w którym partner ten przyzna, skąd pochodziły środki na pokrycie ceny zakupu.  

Proces o podział majątku w konkubinacie nie jest zazwyczaj prosty i z pewnością nie pomagają w tym zakresie funkcjonujące odmienne poglądy co do zasad jego rozliczania. Warto jednak pamiętać, że bez względu na tryb jaki będzie właściwy dla dokonania podziału majątku w naszej konkretnej sprawie obowiązujące przepisy prawa dają nam możliwość dochodzenia swoich praw majątkowych wynikających z pozostawania przez jakiś czas w nieformalnym związku.

Kancelaria Radcowska Radca Prawny  Mariusz Boruch

Autor:
Agata Przystalska,
Absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

 

Komentarze: Podział majątku wspólnego konkubentów

    Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!

Dodaj komentarz

Administratorem danych osobowych jest Legalsupport sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie przy ul. Gabrieli Zapolskiej 36. Podane przez Użytkownika dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy i w zakresie niezbędnym do świadczenia usług oraz w celach statystycznych. Podanie danych osobowych przez użytkownika jest dobrowolne. Użytkownik ma prawo dostępu do ich treści oraz poprawy.

Pomoc prawna online

Zaufało nam już:
  • 0
  • 2
  • 9
  • 9
  • 6
  • 3
  • 4
  • osób

Opinie naszych klientów

  • Katarzyna

    ocena usługi:

  • Mirosława

    ocena usługi:

    Jestem zadowolona z uzyskanej opinii, gdyż w bardzo przystępny i wyczerpujący sposób odpowiada na moje zapytanie. Dziękuję !
  • Teresa

    ocena usługi:

    Bardzo dziękuję za udzieloną odpowiedz, opinia ta pozwoliła mi na podjęcie działań w nurtującej mnie sprawie - bardzo dziękuję
  • Wiesław

    ocena usługi:

  • Mirosław

    ocena usługi:

    Opinia w pełni wyjaśniła, potwierdziła mi moje stanowisko w sprawie z jaką zwróciłem się do serwisu, a o to właśnie mi chodziło. Dziękuję i z pewnością skorzystam w przyszłości.
  • jolanta

    ocena usługi:

    Jestem bardzo zadowolona i polecam.
  • Wioletta

    ocena usługi:

    Dziękuję bardzo za fachową pomoc w rozwiązaniu mojego problemu i rzetelne podejście zarówno do sprawy jak i terminu odpowiedzi na pismo Polecam Państwa Firmę
  • Joanna

    ocena usługi:

  • Katarzyna

    ocena usługi:

    Bardzo szybka i wyczerpująca odpowiedz. Dziękuję.
  • Ewa

    ocena usługi:

    Fantastyczna opcja dla wszystkich mieszkających za granicą. Polecam! Opinia była wyczrpująca i dała jasną odpowiedź na moje pytanie.
  • Ewa

    ocena usługi:

    Opinia została wydana profesjonalnie i w ustalonym terminie. Polecam każdemu.
  • Joanna

    ocena usługi:

    Jestem bardzo zadowolona z uslug kanelarii. Bardzo profesjonalne i szybkie podejście do mojej sprawy oraz pomoc w jej rozwiązaniu. Polecam każdemu skorzystanie z usług Porad prawnych.
  • Jarek

    ocena usługi:

    Zrozumiale wytłumaczone . dziękuję
  • Przemysław

    ocena usługi:

  • Agnieszka

    ocena usługi:

  • Sylwia

    ocena usługi:

    Bardzo wyczerpująca, obszerna, pomocna i bardzo fachowa opinia na zadane pytania
  • ryszard

    ocena usługi:

    jestem zadowolony




Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.

Zapytaj prawnika – skontaktujemy się z Tobą w ciągu godziny!

* pola wymagane