Nieważność decyzji będącej podstawą innej decyzji

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Wydanie decyzji na podstawie decyzji, która później została uznana za nieważną jest jedynie podstawą do wznowienia postępowania. Istnieje jednak pogląd doktryny o dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w części dotkniętej wadą. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, iż dochodzi do rażącego naruszenia prawa, gdy organ administracji wydał pozwolenie na budowę inwestorowi, który nie dysponuje ważną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (wyrok NSA z 21 czerwca 1999 r., IV SA 67/97).

Organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wyłącznie w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w rozumieniu art. 28. Należy pamiętać, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji będą zarówno strony postępowania, w którym wydano decyzję, jak i inne podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, iż odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 może nastąpić jedynie wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Podstawą do odmowy wszczęcia postępowania nie mogą być okoliczności dotyczące merytorycznej zawartości żądania, tj. nie można uzasadniać odmowy wszczęcia postępowania brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji.