Dotacje w ramach ochrony środowiska

Pytanie: Czy gmina, powiat lub też inne instytucje dysponujące środkami pochodzącymi z opłat za gospodarcze wykorzystanie środowiska mają prawo odmówić wnioskodawcy uzyskanie dopłaty przeznaczonych na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków powołując się np. na całkowity brak środków na takie inwestycje lub przyjęcie innych działań priorytetowych?

Odpowiedź:

Wpływy z tytułu opłat i kar za korzystanie ze środowiska stanowią przychody odpowiednich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.  Są to fundusze: narodowy, wojewódzki, powiatowy oraz gminny, mające osobowość prawną. Z funduszy powiatowego i gminnego mogą być udzielane wyłącznie dotacje. Natomiast z wojewódzkiego i narodowego udziela się oprocentowanych pożyczek,  dotacji, nagród za działalność na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej, niezwiązaną z wykonywaniem obowiązków pracowników administracji rządowej i samorządowej.  Fundusze gminne i powiatowe są przekazywane między innymi na przedsięwzięcia związane z ochroną wód.  Przede wszystkim jednak budowa oczyszczalni ścieków (przepisy nie mówią wyraźnie o oczyszczalniach przydomowych) jest przedsięwzięciem, którego  finansowanie należy do funduszu wojewódzkiego i narodowego. Wnioski o przyznanie pożyczek lub dotacji, których wartość jednostkowa przekracza 10 000 000 EURO, dotyczące środków technicznych służących jedynie ograniczeniu negatywnego oddziaływania na środowisko, w szczególności oczyszczalni ścieków, elektrofiltrów lub składowisk odpadów, powinny zawierać uzasadnienie obejmujące analizę ewentualnych alternatywnych rozwiązań organizacyjnych, technicznych lub technologicznych mających na celu wyeliminowanie lub ograniczenie powstawania zanieczyszczeń oraz wprowadzenie czystszej produkcji.  W każdym razie żaden podmiot nie ma roszczenia o przyznanie dotacji, czy innych środków finansowania. Przy udzielaniu takiego finansowego wsparcia podmiot dysponujący  funduszem powinien dokonać rzetelnej analizy ekonomicznej i ekologicznej przedsięwzięć, biorąc pod uwagę wszystkie możliwe źródła finansowania. W związku z tym, iż nie można żądać dofinansowania, od wyboru dysponenta funduszy zależy, czy i komu przyzna środki. Jednakże zasady dofinansowania powinny być jawne, tak by każdy potencjalny podmiot ubiegający się o nie mógł się z nimi zapoznać. Wydaje się też, iż dysponent nie ma podstaw odmówić dofinansowania, jeśli są spełnione wszelkie warunki i posiada odpowiednie środki. W takiej sytuacji dysponent funduszy może ponosić odpowiedzialność np. związaną z naruszeniem zasad dysponowania finansami publicznymi, lecz nadal nie tworzy to roszczenia o udzielenie dopłaty do kredytu czy dotacji. Natomiast może odmówić ze względu na przyjęcie innych działań jako priorytetowych i ograniczoność środków finansowych.