Kara umowna w obrocie gospodarczym - opinia prawna

Naliczanie kary umownej nie jest obowiązkiem strony umowy, lecz jej uprawnieniem. Z tego też powodu, jeżeli zaistniały okoliczności, które powodują, że umowa nie została wykonana należycie, strona umowy ma wiele możliwości dochodzenia swoich praw, w zależności od zaistniałej sytuacji i w zakresie stworzonym przez umowę oraz przepisy prawa. Zakładamy wolę skorzystania z jednej z tych możliwości (naliczenia kary umownej) oraz fakt, iż zostały spełnione przesłanki, które uprawniają do naliczenia tej kary, tzn., że wykonawca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia i nie są spełnione żadne z przesłanek przewidzianych w umowie, które uprawniałyby wykonawcę do przedłużenia terminu wykonania robót.

W tej sytuacji ani zawarta umowa ani przepis prawa nie są ograniczeniami stanowiącymi, że kary umownej można dochodzić jedynie w całości, po zakończeniu realizacji umowy. A zatem można jej dochodzić w całości lub w części, nawet przed zakończeniem realizacji przedmiotu umowy.

Przed ewentualnym wystąpieniem na drogę sądową dobrze jest podjąć inne próby uzyskania kwoty należności, w szczególności poprzez wezwanie do zapłaty. Wezwanie należy przesłać lub dostarczyć w taki sposób, aby mieć potwierdzenie nadania bądź potwierdzenie otrzymania wezwania, gdyż odpis wezwania trzeba będzie dołączyć do ewentualnego pozwu w tej sprawie. W razie braku zapłaty, można wnieść pozew do sądu.
Jednak, jeżeli wykonawca nie zapłaci kwoty kary umownej, zgodnie z wezwaniem, korzystne będzie dokonanie potrącenia kary umownej z kwoty ostatecznego rozliczenia z wykonawcą robót.

Ponieważ w umowie nie ma zastrzeżonej procedury dochodzenia zapłaty kary umownej od kontrahenta należy przyjąć, że obowiązek jej zapłaty powstaje już z chwilą spełnienia się przesłanek wskazanych w umowie. Nie ma także żadnej wymaganej prawem formy, w jakiej żądanie powinno być wyrażone, jednakże wezwanie do zapłaty kary umownej jest wskazane ze względów, o których mowa niżej.
Już od dnia wskazanego w umowie (o ile taki termin został określony), można żądać zapłaty kary umownej.