Co zrobić jeśli kontrahent nie realizuje umowy zgodnie z ustaleniami?

Jakie sankcje grożą kontrahentowi, który nie realizuje umowy zgodnie z ustaleniami?

Niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków przez kontrahenta może narazić go na obowiązek naprawienia szkody powstałej z tego powodu. Obowiązek odszkodowawczy będzie go obciążał jeśli:

• niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania nastąpiło z jego winy (czyli co najmniej nie dołożył on należytej staranności),
• powstała szkoda,
• niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania było w związku przyczynowym z zaistniałą szkodą.

Strony mogą w umowie rozszerzyć lub ograniczyć odpowiedzialność kontrahenta, jednak nie mogą postanowić, że dłużnik nie będzie odpowiadał w przypadku winy umyślnej (czyli na przykład jeśli z premedytacją będzie dążył do niewykonania zobowiązania). Za winę umyślną dłużnik jest odpowiedzialny zawsze.

Przykład: Kowalski powinien zgodnie z umową naprawić Nowakowi samochód. Niedokładna naprawa spowodowała powstanie dalszych szkód w samochodzie. Kowalski będzie musiał pokryć wszystkie szkody powstałe na skutek własnego zawinionego działania.

W sądzie nie trzeba dowodzić, że działanie kontrahenta było zawinione - wystarczy jeśli dowiedziemy tylko, że nie wykonał lub nienależycie wykonał zobowiązanie. Wtedy bowiem to już kontrahent będzie musiał dowodzić, że nie ponosi winy za fakt niewykonywania lub nienależytego wykonywania zobowiązania, jeżeli rzeczywiście tak było.

Odrębne przepisy dotyczące poszczególnych rodzajów umów mogą wprowadzić dodatkowe uregulowania dotyczące sytuacji, w której jedna ze stron nie realizuje umowy zgodnie z ustaleniami. Tak jest w przypadku odpowiedzialności za wady rzeczy będących przedmiotem umowy sprzedaży, dostawy, kontraktacji, umowy o dzieło, najmu, dzierżawy, darowizny. Na ogół przepisy te mają na celu rozszerzenie uprawnień wierzyciela w stosunku do tych, które wynikałyby z ogólnych zasad odpowiedzialności dłużnika z tytułu nienależytego wykonania zobowiązań. Innym regulacjami wypadków nienależytego wykonania zobowiązania są min.: prawo do wypowiedzenia umowy najmu bez zachowania terminów wypowiedzenia albo skorzystanie z ustawowego prawa zastawu na rzeczach wniesionych do przedmiotu najmu.

Co zrobić jeśli kontrahent nie wykonuje swojego zobowiązania w terminie?