Ustanowienie służebności pod wpływem podstępu

PYTANIE: Kilkanaście lat temu, aktem notarialnym małżonkowie podarowali córce nieruchomość (dom mieszkalny, zabudowania gospodarcze, ogród). Jednocześnie zobowiązali córkę do ustanowienia służebności osobistej na rzecz matki (dożywotnie użytkowanie połowy nieruchomości). Nieruchomość ta stanowiła odrębny majątek męża (ojca). Obdarowana córka ustanowiła tę służebność w tym samym akcie. Później małżonkowie (rodzice) rozwiedli się i dokonali podziału majątku wspólnego, w wyniku którego była żona (matka) otrzymała mieszkanie i inne nieruchomości, które wynajmuje. Obdarowana córka chciałaby teraz sprzedać wyżej wymienioną nieruchomość, jednak jej matka żąda połowy ceny uzyskanej z jej sprzedaży w zamian za zrzeczenie się sprawa do służebności. Spełnienie tego żądania uniemożliwiłoby córce planowane zakupienie mieszkania. Sprzedaż domu wraz ze służebnością miałaby podobny efekt. Ojciec uważa obecnie, że popełnił błąd (i chciałby go naprawić), gdyż, nie znając przepisów prawa, został mylnie przekonany przez żonę, że będąc w związku małżeńskim, mogą tylko oboje dokonać tej darowizny (potrzebna jest do tego jej zgoda). Wykorzystując to mylne przekonanie męża, żona narzuciła ustanowienie służebności na jej rzecz, jako warunek swojej zgody. W konsekwencji tego przekonania oboje małżonkowie występowali w akcie notarialnym jako darczyńcy, chociaż wola żony nie miała żadnej mocy prawnej. Mąż nie przewidywał sytuacji, w której jego była żona, mając pełne zabezpieczenie lokalowe i dochody z nieruchomości, będzie miała tak duże roszczenia wobec córki. Jest oczywiste, że córka nie ma obecnie żadnego wpływu na ustanowioną służebność. Jak rzeczywisty darczyńca może zmienić konsekwencje tego aktu prawnego? Czy w takim przypadku konieczne byłoby unieważnienie całego aktu darowizny, czy też tylko jego części, czyli ustanowienia służebności?

FRAGMENT ODPOWIEDZI: Niestety trudno w świetle opisanego stanu faktycznego podważać akt notarialny tylko dlatego, że matka nie była właścicielką nieruchomości. Nie ma bowiem znaczenia czy uprawniony do służebności (...)