Umowa zawarta pod wpływem błędu

Pytanie: Kontrahent wezwał mnie do zapłaty. Jednak odpisałem mu, że umowa zawarta została pod wpływem błędu i uchylam się od skutków prawnych. Gdyby kontrahent złożył pozew o zapłatę do sądu, jak prawnie mogę się bronić? Czy powinienem podnieść tę okoliczność w sprzeciwie / odpowiedzi na pozew, czy też powinienem wystąpić z odrębnym pozwem?

Odpowiedź:

W wypadku, gdyby kontrahent skierował przeciwko Panu powództwo o zapłatę, jest Pan uprawniony do obrony przed żądaniem pozwu w drodze powołania się na złożenie oświadczenia woli pod wpływem błędu w ramach toczącego się postępowania. Jest to lepsze rozwiązanie, aniżeli wytaczanie odrębnego powództwa o stwierdzenie nieważności umowy (np. eliminuje konieczność ponoszenia kosztów sądowych związanych ze złożeniem pozwu). Postąpił Pan prawidłowo składając kontrahentowi pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Podnosząc ten zarzut przed sądem winien być Pan przygotowany, że sąd badał będzie, czy został zachowany termin do złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych (przypomnijmy: wynosi on 1 rok od dnia wykrycia błędu). Warto pamiętać, że w przypadku opisanym w pytaniu, kiedy oświadczenie woli zostało złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć (przy czym ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej). Kodeks cywilny przewiduje również, że można powoływać się tylko na błąd istotny, czyli błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści. Jeżeli jednak druga strona wywołała błąd podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.