Odpowiedzialność odszkodowawcza prawnika

Pytanie: W wyniku zastosowania się przez mandanta do opinii prawnika (działającego w dobrej wierze) w sprawach cywilnych lub podatkowych klient poniósł szkodę i utracił ewentualne zyski. Czy prawnik ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą (w umowie z nim nie ma zapisu odnośnie tej odpowiedzialności) i w jakim zakresie?

Odpowiedź:

Stosunek prawny istniejący między profesjonalnym prawnikiem świadczącym usługi w zakresie pomocy prawnej oraz klientem należy oceniać w kontekście wzorca umownego umowy zlecenia. Wzajemnych relacji stron tego stosunku nie można zakwalifikować jako umowy - rezultatu (umowy o dzieło), wedle której prawnik zobowiązałby się do osiągnięcia określonego celu w imieniu swego mocodawcy (wygrania sprawy itp.). W braku odmiennych postanowień umowy zawartej między stronami stosunek prawny między mocodawcą a prawnikiem nosi znamiona umowy starannego działania - treścią zobowiązania profesjonalnego prawnika jest zatem dokonywanie określonych czynności w zakresie świadczenia fachowej pomocy prawnej zgodnie z zasadami etyki zawodowej, rzetelności i z uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności. Treścią zobowiązania prawnika nie jest zatem osiągnięcie określonego (w domyśle pozytywnego) wyniku w interesie swego mocodawcy. Trudno byłoby zatem wykazać odpowiedzialność odszkodowawczą prawnika na podstawie umowy. Aby była ona bowiem skutecznie podniesiona, niezbędnym jest wykazanie podstawy tej odpowiedzialności - naruszenie obowiązków nałożonych nań umową. Nie sposób działania prawnika opisanego w pytaniu zakwalifikować też jako czynu niedozwolonego, o którym mowa w art. 415 i nast. kodeksu cywilnego. Odpowiedzialność odszkodowawcza mogłaby ewentualnie wchodzić w grę w wypadku rażącego naruszenia przez pełnomocnika zasad wykonywania zawodu lub ewidentnej niezgodności podejmowanych przezeń działań z przepisami obowiązującego prawa - będzie to odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania. Warto pamiętać, że należytą staranność określonego podmiotu w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności (art. 355 par. 2 kc).