Umowa o dzieło a podatek VAT

Pytanie: Które umowy o dzieło są obecnie opodatkowane podatkiem VAT?

Odpowiedź:

Niestety, nie jest możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie. Jest to efektem bardzo niejasnego brzmienia art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy VAT. Przepis ten wyłącza spod pojęcia samodzielnej działalności gospodarczej (a w konsekwencji - spod opodatkowania) czynności, z tytułu których przychody zaliczane są na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do przychodów z działalności wykonywanej osobiście (a więc między innymi, przychody uzyskiwane na podstawie umów o dzieło). Przepis ten został jednak tak skonstruowany, że jego brzmienie wyłącza spod opodatkowania ogromną większość czynności, z tytułu których przychody zaliczane są na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Co więcej - na podstawie literalnego brzmienia powyższego przepisu należy dojść do wniosku, że nie podlegają opodatkowani w zasadzie wszystkie czynności wykonywane na podstawie umów o dzieło oraz umów-zleceń (które nie są zaliczane do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej podatnika). Dzieje się tak dlatego, iż każda z tych umów tworzy stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności. Takie też jest przeważające stanowisko wśród specjalistów. Nie jest to jednak jedyna możliwa interpretacja. Wskazuje się bowiem, iż art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy VAT należy interpretować w kontekście odpowiadających mu przepisów unijnych, a w konsekwencji za wyłączone spod opodatkowania uznać należy tylko niektóre spośród powyższych czynności. O wyłączeniu, zdaniem zwolenników tego ze stanowisk, decyduje charakter relacji między zleceniodawcą a zlecającym zbliżone do stosunku pracy (istotne znaczenie ma tu stopień zależności między stronami). Przyjęcie tej interpretacji skutkuje opodatkowaniem niektórych czynności wykonywanych na podstawie umów o dzieło (np. usług twórców i artystów). Jednocześnie przypomnieć należy, iż nawet uznanie, że niektóre czynności wykonywane na podstawie umów o dzieło podlegają opodatkowaniu niekoniecznie oznacza, że będą one faktycznie opodatkowane. Przypomnieć bowiem należy o prawie do zwolnienia podmiotowego (w 2004 r. objęci nim są podatnicy o obrotach, które nie przekroczyły 45.700 zł) oraz o zwolnieniu przysługującym czynnościom wykonywanym przez twórców i artystów (aczkolwiek w tym drugim jednak przypadku duże wątpliwości budzi wymienienie tych usług wśród usług opodatkowanych stawką 7%).