Konwencje (umowy) o unikaniu podwójnego opodatkowania

Jakie środki prawne mają zapobiegać powstawa­niu zjawisku podwójnego opodatkowania lub eliminować jego skutki?

Szkodliwość zjawiska podwójnego opodatkowania dla rozwoju oraz prowadzenia dzia­łalności gospodarczej na arenie międzynarodowej jest powszechnie znana, dlatego właśnie stosuje się różnego rodzaju środki prawne mające zapobiegać powstawa­niu takich zjawisk lub skuteczniej eliminować ich skutki. W praktyce państwa stosują różne środki dla zapobieżenia sytuacji podwójnego opodatkowania. Są to środki jednostronne - częściowe lub pełne zrzeknięcie się przysługujących praw do ściągania podatku mocą krajowych regulacji prawnych (m.in. instytucja ograniczonego obowiązku podatkowego, zwolnienia podatkowe związane z zasadą wzajemności, zwolnienia podatkowe związane z nieograniczonym obowiązkiem podatkowym). Większe znaczenie mają jednak środki dwustronne (bilateralne) - umowy międzynarodowe o unikaniu podwójnego opodatkowania i środki wielostronne (multilateralne; zob. A. Gomułowicz, J. Małecki „Podatki i prawo podatkowe", LexisNexis, Warszawa 2007 r., str. 730-731).

Normy mające zastoso­wanie w takich przypadkach znajdują się zwykle w dwustronnych umowach międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania zawieranych pomiędzy poszczególnymi państwami. Konstrukcja powyższych umów, z pewnymi odstępstwami oczywiście, opiera się obecnie na powszech­nie akceptowanym wzorze przygotowanym przez Organizację do spraw Współpra­cy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) - tj. Modelowej Konwencji w sprawie Podatku od Dochodu i Majątku (zob.