Majątek wspólny małżonków a duża ulga budowlana

Z punktu widzenia prawa cywilnego zagadnienie własności nieruchomości jest dość złożone i zastrzegam, że wyjaśnienie tej kwestii wymaga użycia precyzyjnego i być może - mało przejrzystego języka.

Budynek nie stanowi odrębnego od gruntu przedmiotu majątku wspólnego, czyli rozpatrywanym przypadku nieruchomość w postaci działki wraz z budynkiem stanowi majątek osobisty żony.

Budowa domu na nieruchomości stanowiącej osobisty majątek jednego z małżonków finansowana przez oboje małżonków z majątku wspólnego, stanowi z punktu widzenia prawa nakłady poczynione w czasie trwania wspólności małżeńskiej z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka będącego właścicielem nieruchomości.

Zasady rozliczeń małżonków z tytułu tych nakładów uregulowane są w art. 45 k.r.o. W przypadku ustania wspólności majątkowej, małżonkowi, który wraz ze współmałżonkiem wybudował dom na nieruchomości stanowiącej majątek osobisty współmałżonka przysługiwałoby roszczenie o przeniesienie udziału we własności nieruchomości współmałżonka (art. 231 k.c.§1 k.c. w zw. z art. 45 k.r.o.). Wystąpienie z takim roszczeniem w czasie trwania wspólności nie jest możliwym.

Wspólność majątkowa ustaje np. przy rozwodzie lub śmierci małżonka. Wówczas może być dochodzone roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości (art. 231 k.c.). W postępowaniu o podział majątku dorobkowego może żądać przeniesienia udziału w nieruchomości na swoją rzecz.

W przypadku, gdy ustanie wspólności następuje przez śmierć współmałżonka, w jednym postępowaniu sądowym mogą być objęte: podział majątku i dział spadku (por. uchwała SN z 12 czerwca 1986, sygn. III CZP 26/86, publ. OSNC 1987/5-6/73).

Powyższe roszczenie jest przy tym niezależne od ewentualnych praw małżonka do działki z tytułu spadkobrania. W przypadku dziedziczenia ustawowego przedmiotem spadkobrania jest bowiem majątek osobisty małżonka oraz odpowiednia część majątku wspólnego (na ogół połowa).

W aspekcie podatkowym sytuacja jest bardziej przejrzysta. Uprawnienia z tytułu dużej ulgi budowlanej związanej z budową budynku mieszkalnego (art. 27a ust. 1 pkt 1 lit. b updof ) uzależnione są przede wszystkim od celu wydatków, które muszą być własne potrzeby mieszkaniowe podatników. Nie ma żadnych podstaw dla przyjęcia, że wydatki z majątku wspólnego małżonków na budowę budynku mieszkalnego na gruncie stanowiącym odrębny majątek jednego ze współmałżonków nie mają na celu zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych małżonków.

Zważywszy powyższe należy uznać, że opisane w pytaniu okoliczności nie mają znaczenia dla istnienia prawa podatnika do dużej tzw. dużej ulgi budowlanej, gdyż pozostają obojętne dla ustalenia, czy wydatki związane były z zaspokojeniem własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika.