Odpłatne zbycie innych rzeczy wytworzonych

Odpowiedź:

W wyroku z dnia 6 sierpnia 1999 r. (sygn. akt III RN 33/99, publ. OSNP 2000/13/498) Sąd Najwyższy stwierdził, iż „Termin "nabycie rzeczy" użyty w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) obejmuje zarówno nabycie pochodne, jak i nabycie pierwotne.”

Jak Sąd Najwyższy stwierdził w treści uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku „Wytworzenie nowej rzeczy ruchomej stanowi pierwotny sposób nabycia prawa własności. Wprawdzie - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny - art. 192 § 1 KC wspomina jedynie o nabyciu własności rzeczy wytworzonej z cudzych materiałów, jednakże wnioskowanie a maiori ad minus nie pozostawia wątpliwości, że identyczny skutek powstaje przy posłużeniu się własnymi materiałami. Skoro bowiem wytwórca rzeczy może stać się właścicielem mimo użycia cudzych materiałów, to tym bardziej staje się nim, gdy materiały należały do niego.

Nie można też twierdzić, że w przypadku połączenia rzeczy prostych, należących do wytwórcy, w rzecz złożoną, nie ma miejsca nabycie własności. Połączenie powoduje utratę samodzielnego bytu dotychczasowych rzeczy, które z pozostałymi składnikami tworzą jedną całość, przede wszystkim w sensie fizycznym i gospodarczym. Prawnym wyrazem tej łączności jest zakwalifikowanie przedmiotów połączonych z innymi rzeczami jako części składowych, co znaczy, że przedmioty te tracą samodzielny byt także w sensie prawnym, a więc przestają być odrębnymi rzeczami (art. 47 § 1 KC). Innymi słowy, w miejsce kilku rzeczy powstaje nowa rzecz, której własność nabywa wytwórca w momencie jej złożenia.

Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz. U. 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) posługuje się terminem "nabycie" bez żadnych ograniczeń. Obejmuje zatem zarówno nabycie pierwotne, jak i pochodne. Pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że omawiany przepis dotyczy wyłącznie nabycia pochodnego pozostaje w sprzeczności z brzmieniem tego przepisu. Oparcie wyroku na wspomnianym poglądzie oznacza zatem rażące naruszenie prawa.

Próba odwołania się przez Sąd do wykładni celowościowej również nie była skuteczna. Skoro ustawodawca uznał za stosowne opodatkować przychód ze sprzedaży rzeczy pod warunkiem dokonania sprzedaży w ciągu pół roku od nabycia rzeczy, to nie ma żadnego znaczenia, czy przychód ten stanowił różnicę między ceną kupna i ceną sprzedaży, czy też różnicę między kosztem wytworzenia rzeczy i ceną jej sprzedaży.”

Podsumowując, art. 10 pkt. 8 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy także „innych rzeczy” nabytych poprzez wytworzenie we własnym zakresie. Przykładowo datą nabycia samochodu składaka jest data jego zmontowania z części, a nie data zarejestrowania i dopuszczenia do ruchu.