Obowiązek podatkowy z tytułu udzielenia pożyczki

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), obowiązek podatkowy ciąży przy umowie pożyczki - na biorącym pożyczkę. Zatem to pożyczkobiorca może być zobowiązany do zapłaty PCC, a nigdy nie będzie zobowiązany pożyczkodawca.

Jednakże również pożyczkobiorca może nie zapłacić PCC w Polsce. Jak bowiem stanowi art. 1 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), czynności cywilnoprawne (m.in. umowy pożyczki) podlegają PCC, jeżeli ich przedmiotem są:

1. rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2. rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem umowa pożyczki będzie co do zasady podlegała PCC (w stawce 2% od kwoty pożyczki), jeśli w momencie zawierania umowy pieniądze będą znajdowały się w Polsce albo jeśli pieniądze wprawdzie będą za granicą, ale – zarazem (łącznie) nabywca ma siedzibę w Polsce i umowa została zawarta w Polsce. Jeśli zatem nabywca nie ma siedziby w Polsce i pieniądze w momencie zawierania umowy pożyczki byłyby za granicą, to taka pożyczka nie będzie podlegała PCC. O opodatkowaniu pożyczki PCC decyduje położenie środków pieniężnych w momencie dokonania czynności cywilnoprawnej (a więc zawarcia umowy). Wynika tak m.in. z wyroku NSA z 8 czerwca 2006 r. (II FSK 819/ 2005) oraz interpretacji Izby Skarbowej w Warszawie z 15 stycznia 2008 r. (IPPB2/436-213/08-3/MZ).

Natomiast udzielenie pożyczki spółce zagranicznej ze środków znajdujących się na terytorium Polski (np. na rachunku bankowym pożyczkodawcy) będzie, co do zasady, opodatkowane PCC w Polsce.

W przypadku jednak, jeśli w myśl powyższych zasad umowa pożyczki między spółka polską a zagraniczną podlegałaby PCC, to istnieje możliwość skorzystania z wyłączenia określonego w art. 2 pkt 4 ustawy o PCC, zgodnie z którym nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

a) opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

b) zwolniona z podatku od towarów i usług (z wyjątkami, które nie dotyczą jednak pożyczek).