Miejsce świadczenia usług niematerialnych

Pytanie: Czy usługa przedstawicielska na rzecz podatnika VAT z Niemiec, polegająca między innymi na uczestnictwu w imieniu zleceniodawcy w targach, poszukiwaniu i pozyskiwaniu na terenie Polski, na jego rzecz, odbiorców dla jego towarów i usług, przygotowywania analiz gospodarczych, jest usługą świadczoną w Polsce (i opodatkowaną), czy też w Niemczech (podatnik z Niemiec podał swój NIP UE)? Proszę w skazanie podstawy prawnej.

Odpowiedź:

Jednoznaczna odpowiedź na zadane pytanie nie jest możliwa, gdyż z opisanego w pytaniu stanu faktycznego wynika, iż na rzecz podatnika niemieckiego świadczona jest nie jedna usługa, ale szereg usług. Wydaje się, że w dużej mierze (być może nawet w całości) opisane usługi należy uznać za usługi badania rynków i opinii publicznej (ewentualnie przetwarzania danych i dostarczania informacji), a więc usługi wymienione w art. 27 ust. 4 pkt 3 ustawy VAT. Usługi te należą do tzw. usług niematerialnych w stosunku do których zastosowanie ma zasada, że jeśli świadczone są na rzecz podatnika mającego siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, dla którego dana usługa jest świadczona, a w przypadku braku stałego miejsca prowadzenia działalności, stały adres lub miejsce zamieszkania (por. art. 27 ust. 3 pkt 2 ustawy VAT). W związku z tym, w zakresie w jakim usługi świadczone na rzecz podatnika niemieckiego można uznać za usługi badania rynków oraz usługi dostarczania informacji (ew. inne usługi niematerialne), usługi te opodatkowane będą w Niemczech (nie ma przy tym znaczenia czy podatnik podał swój numer VAT UE - w przypadku usług niematerialnych fakt ten pozostaje bez znaczenia dla miejsca świadczenia, wystarczy że usługobiorca jest podatnikiem krajowym w jednym z państw członkowskich). Do usług niematerialnych zalicza się również usługi agentów, pośredników działających w imieniu i na rzecz innej osoby, jeżeli uczestniczą w zapewnieniu świadczenia innych usług niematerialnych (por. art. 27 ust. 4 pkt 11 ustawy VAT). Tak więc jeśli świadczone przez niemieckiego podatnika usługi są usługami niematerialnymi (są wymienione w art. 27 ust. 4 ustawy VAT), w części w jakiej usługi świadczone przez Państwa można zakwalifikować jako usługi pośrednictwa będą one opodatkowane w Niemczech. W przypadku, gdy niemiecki podatnik świadczy inne usługi niż usługi niematerialne zastosowanie może mieć art. 28 ust. 5 i 6 ustawy VAT, który przewiduje szczególny sposób ustalania miejsca świadczenia w przypadku niektórych usług pośrednictwa (por. art. 28 ust. 5 ustawy VAT). W tym przypadku miejscem świadczenia, w przypadku podania przez podatnika niemieckiego numeru VAT UE, będą Niemcy (por. art. 28 ust. 6 ustawy VAT). W pozostałych przypadkach świadczone usługi opodatkowane będą w Polsce.