Odliczenie VAT z faktury wystawionej na małżonków

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (VAT), podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W świetle przepisów ustawy o VAT, spółki cywilne posiadają zatem status podatnika VAT jako jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej. Na gruncie podatku VAT spółka cywilna jest zatem niezależnym podatnikiem od jej wspólników (posiada również inny NIP), stąd jeśli np. w akcie notarialnym nabycia nieruchomości nie zostało wskazane, że dane osoby ponoszące koszty aktu działają jako wspólnicy spółki cywilnej, notariusz wystawia fakturę za swoje usługi na nabywców, a nie na spółkę cywilną.

Elementy, jakie musi zawierać faktura wymienia § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług. Między innymi konieczne jest, by faktura zawierała imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy, oraz ich numery identyfikacji podatkowej.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2002 r. (sygn. I SA/Ka 538-539/01), błąd we wskazaniu nabywcy usługi jest błędem o zasadniczym znaczeniu dla rozliczenia podatku od towarów i usług. Decyduje on bowiem, kto ma prawo do uwzględnienia w swym rachunku podatkowym kwoty podatku należnego wynikającej z faktury dokumentującej nabycie towarów i usług. Zatem wskazanie na fakturze jako nabywców wspólników spółki cywilnej, a nie samej spółki cywilnej uniemożliwia odliczenia VAT przez spółkę cywilną.

W przypadku, jeśli osoby wskazane na fakturze uważają, że powinna być ona wystawiona na innego podatnika mogą przesłać wystawcy notę korygującą. Zgodnie z § 18 wskazanego wyżej rozporządzenia, nabywca towaru lub usługi, który otrzymał fakturę lub fakturę korygującą zawierającą pomyłki dotyczące jakiejkolwiek informacji wiążącej się zwłaszcza ze sprzedawcą lub nabywcą lub oznaczeniem towaru lub usługi, może wystawić fakturę nazwaną notą korygującą, o treści określonej we wskazanym przepisie. Nota korygująca jest przesyłana wystawcy faktury lub faktury korygującej, wraz z kopią. Jeżeli wystawca faktury lub faktury korygującej akceptuje treść noty, potwierdza ją podpisem osoby uprawnionej do wystawienia faktury lub faktury korygującej. Oczywiście notariusz, który sporządził akt, z którego wynika, że kupującymi są małżonkowie (a nie spółka cywilna), a ponadto z aktu wynika, iż jego koszty pokrywają sprzedający, może odmówić akceptacji takiej noty i potwierdzenia, że nabywcą usług notariusza jest spółka cywilna.