Usługi budowlane a obowiązek podatkowy

Odpowiedź:

W przypadku usług budowlanych (budowlano-montażowych) ustawodawca przewidział szczególny moment powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT. Zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 2 lit. d) aktualnie obowiązującej ustawy o VAT, w przypadku usług budowlano-montażowych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wykonania tych usług. Dla przykładu: jeśli usługa budowlana została zakończona w dniu 15 lipca (co zostało potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym), to:

1. w przypadku dokonania przez zamawiającego (inwestora) zapłaty za usługę przed dniem 14 sierpnia (30. dniem od dnia wykonania usługi), wówczas obowiązek podatkowy powstanie w dniu otrzymania zapłaty (jeśli przed tym dniem otrzymano część zapłaty, obowiązek powstanie w stosunku do otrzymanej części),
2. w przypadku braku zapłaty do dnia 14 sierpnia, obowiązek podatkowy powstanie w tym właśnie dniu (jeśli zaś zapłata była wcześniej dokonana w części, obowiązek podatkowy powstanie w odniesieniu do pozostałej części, mimo braku jej zapłaty).

Zgodnie z art. 19 ust. 15 ustawy o VAT, w przypadkach określonych m.in. w ust. 13 pkt 2, otrzymanie części zapłaty (ceny) powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 14 ustawy o VAT, art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. d) ustawy stosuje się również do usług przyjmowanych częściowo, których odbiór jest dokonywany na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych. Zatem częściowe wykonanie usługi budowlanej rodzi również obowiązek podatkowy. Brak protokołu zdawczo-odbiorczego nie będzie jednak oznaczał, iż usługa nie została wykonana (w ten sposób, przy braku zapłaty, można byłoby uniknąć powstania obowiązku podatkowego), jeżeli będzie można uznać, że do wykonania usługi doszło.

Aktualny stan prawny odpowiada regulacjom zawartym w poprzedniej ustawie z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.). Kwestie te ustawodawca regulował art. 6 ust. 8b pkt 2 lit. d) oraz ust. 8c starej ustawy. Problematyczna była natomiast kwestia uznania, czy otrzymanie zaliczki za roboty budowlane powodowało powstanie obowiązku podatkowego już z chwilą jej otrzymania w jakiejkolwiek wysokości, czy też dopiero obowiązek taki powstawał po otrzymaniu co najmniej 50% tej zaliczki. Różnie w tej sprawie wypowiadały się NSA oraz Sąd Najwyższy (konstytucyjność przepisów badał również Trybunał Konstytucyjny). Obecnie problem ten stracił na znaczeniu, ponieważ w aktualnym stanie prawnym każda zaliczka powoduje powstanie obowiązku podatkowego.