Jak powstają zobowiązania podatkowe?

Na czym polegają alternatywne sposoby powstawania zobowiązań podatkowych?  

Sposoby powstawania zobowiązań podatkowych reguluje art. 21 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanie podatkowe powstawać może na dwa sposoby:

1. z mocy prawa – z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; zaistnienie takiego zdarzenia jest zatem jednocześnie momentem powstania zobowiązania podatkowego;
2. na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania; decyzja ta ma charakter konstytutywny, tzn. po doręczeniu jej podatnikowi tworzy dla niego nowy obowiązek, jakim jest obowiązek uiszczenia należności podatkowej. W tym przypadku momentem powstania zobowiązania podatkowego jest chwila doręczenia decyzji podatnikowi.

Kiedy trzeba złożyć deklarację podatkową?

Jeśli zobowiązanie podatkowe powstaje poprzez ziszczenie się zdarzenia, z którym przepisy wiążą taki skutek, podatnik jest zwykle zobowiązany do samoobliczenia i wykazania właściwej kwoty w składanej deklaracji. Deklaracja podatkowa jest formą oświadczenia wiedzy podatnika, dotyczącego faktów mających znaczenie dla powstania i wysokości zobowiązania podatkowego. 

W przepisach Ordynacji termin „deklaracja” jest używany w szerszym znaczeniu niż w przepisach ustaw podatkowych, gdyż – zgodnie z zapisem art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej – przez deklaracje rozumie się również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci. Znaczenie i charakter prawny deklaracji są takie, że jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek jej złożenia, a zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty.