Zmiany w układach zbiorowych pracy - opinia prawna

Stan faktyczny

Czy można wprowadzić zmiany, na surowsze, przesłanek warunkujących nabycie prawa do premii protokołem dodatkowym? Czy związki zawodowe mogą odmówić pertraktacji w tej sprawie? Od kiedy zmiany takie zaczną obowiązywać?

Opinia prawna

Zmiany do układu wprowadza się w drodze protokołów dodatkowych. Do protokołów dodatkowych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące układu; tak jego zawartości, jak i procedury zawierania. Stąd wypływa wniosek, że również kwestie dotyczące płac, a dokładnie, warunków uzyskania premii, również mogą być przedmiotem protokołów dodatkowych. Ustalenie treści protokołu dodatkowego następuje w drodze rokowań.

Podmiot występujący z inicjatywą zmiany układu, obowiązany jest powiadomić o tym każdą organizację związkową reprezentującą pracowników, dla których ma być zawarty układ, w celu wspólnego prowadzenia tychże rokowań przez wszystkie organizacje związkowe. A strona uprawniona do zawarcia układu, czyli organizacje związkowe, nie mogą odmówić żądaniu drugiej strony podjęcia rokowań w celu zmiany układu uzasadnionej istotną zmianą sytuacji ekonomicznej bądź finansowej pracodawców. Zmiana układu może nastąpić w każdym czasie ale, że do protokołów dodatkowych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące układu, najpierw należy wypowiedzieć tę część układu, której mają dotyczyć zmiany. Wypowiedzenie musi nastąpić w formie pisemnej.
Okres wypowiedzenia wynosi trzy miesiące kalendarzowe, chyba że strony w układzie postanowiły inaczej.

Przy nowych uzgodnieniach prowadzących podpisania protokołów dodatkowych również obowiązuje zasada, że każda ze stron ma prowadzić rokowania w dobrej wierze i z poszanowaniem słusznych interesów drugiej strony. Oznacza to w szczególności:
1) uwzględnianie postulatów organizacji związkowej uzasadnionych sytuacją ekonomiczną pracodawców,
2) powstrzymywanie się od wysuwania postulatów, których realizacja w sposób oczywisty przekracza możliwości finansowe pracodawców,
3) poszanowanie interesów pracowników nie objętych układem.

Protokół dodatkowy, podobnie jak układ, wchodzi w życie w terminie w nim określonym, nie wcześniej jednak niż z dniem zarejestrowania.