Niższe odsetki ustawowe

Odpowiedź:

Nie ulega wątpliwości, iż jeśli projekt umowy dotyczy stosunków między przedsiębiorcami lub podmiotami, o których mowa w art. 3 Ustawy - Prawo zamówień publicznych (a więc - nie wdając się w szczegóły - podmiotów sektora publicznego), a przedmiotem tej umowy jest odpłatne dostarczanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, jeżeli strony tej umowy zawierają ją w związku z wykonywaną przez siebie działalnością gospodarczą lub zawodową, wówczas określenie odsetek ustawowych w wysokości jednej trzeciej obowiązujących stawek należy uznać za nieważne. Ustawa z 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przewiduje bowiem wyraźnie, iż czynność prawna wyłączająca lub ograniczająca uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika, o których mowa w Ustawie jest nieważna (art. 9 Ustawy).

Za taką czynność uznaje się powszechnie klauzule umowne dotyczące ustalenia wysokości odsetek w wysokości niższej niż wynika to z przepisów powołanej wyżej Ustawy. Nawet, jeśli strony wyraziły zgodę na odsetki niższe, niż wynikające z mocy ustawy, postanowienia te będą nieważne. Jeżeli zatem strony w umowie przewidziały termin zapłaty dłuższy niż 30 dni (wedle stanu opisanego w pytaniu - 90 dni), wierzyciel zgodnie z art. 5 Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych może żądać odsetek ustawowych za okres począwszy od 31 dnia po spełnieniu swojego świadczenia niepieniężnego i doręczeniu dłużnikowi faktury lub rachunku - do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. Uprawnienia wierzyciela określonego w art. 5 Ustawy nie można - jak zostało już wskazane - wyłączyć, ani ograniczyć w umowie, jeśli tak się bowiem stanie odpowiednie klauzule dotknięte będą sankcją nieważności, nie wywołają zatem żadnych skutków prawnych.