Zmiana składu osobowego w spółce cywilnej

Pytanie: Chcę zmienić wspólnika w dwuosobowej spółce cywilnej. Czy możliwe jest jednoczesne wejście nowego wspólnika i ustąpienie starego, czy też należy zachować jakiś okres pomiędzy tymi czynnościami?

Odpowiedź:

Spółka cywilna z natury rzeczy może być utworzona przez co najmniej dwóch wspólników. Wystapienie jednego wspólnika z dwuosobowej spółki cywilnej powoduje, że spółka przestaje istnieć, bo nie jest możliwe istnienie spółki jednoosobowej, zatem upływ czasu pomiędzy wystąpieniem dawnego, a wstąpieniem nowego wspólnika spowoduje unicestwienie spółki. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 21 listopada 1995r. (III CZP 160/95), dopuszczalne jest wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcie przez niego dotychczasowych zobowiązań oraz uprawnień za zgodą pozostałych wspólników, w tym i jednocześnie ustępujących z tej spółki. Możliwe jest zatem jednoczesne wstąpienie nowego i wystąpienie dawnego wspólnika ze spółki. Drugim sposobem zmiany składu osobowego spółki jest przystąpienie do spółki nowego wspólnika w drodze zmiany umowy spółki, a następnie wystąpienie ze spółki dawnego wspólnika. Wystąpienie ze spółki wymaga wypowiedzenia umowy spółki przez występującego wspólnika na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego (termin ten może być jednak oznaczony odmiennie w umowie spółki lub uchwale wspólników). W tej sytuacji "zamiana" wspólników również może nastąpić prawie równocześnie, jeśli bezpośrednio przed upływem terminu wypowiedzenia zostanie zmieniona umowa spółki, przewidująca przystąpienie do spółki nowego wspólnika. Należy jednak pamiętać, ze skutki zmiany składu osobowego spółki w obu przypadkach są różne - w pierwszym przypadku nowy wspólnik wstępuje na miejsce dawnego, przejmując jego prawa i obowiązki (nie następuje więc konieczność rozliczeń między występującym wspólnikiem, a spółką), w drugim natomiast istnieje obowiązek zwrotu występującemu wspólnikowi wkładu wniesionego przez niego do spółki i dokonywania innych rozliczeń między występującym wspólnikiem i spółką.