Ograniczenia zbycia udziałów spółki z o.o.

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 182  § 1 kodeksu spółek handlowych zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć.
§ 2. Jeżeli zbycie uzależnione jest od zgody spółki, stosuje się przepisy § 3-5, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.
§ 3. Zgody udziela zarząd w formie pisemnej. W przypadku gdy zgody odmówiono, sąd rejestrowy może pozwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody.
§ 4. W przypadku, o którym mowa w § 3, spółka może w terminie wyznaczonym przez sąd rejestrowy przedstawić innego nabywcę. W razie braku porozumienia cenę nabycia i termin jej zapłaty ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika lub spółki, po zasięgnięciu, w miarę potrzeby, opinii biegłego.
§ 5. Jeżeli wskazana przez spółkę osoba nie uiściła ceny nabycia w wyznaczonym terminie, wspólnik może rozporządzać swobodnie swoim udziałem, jego częścią lub ułamkową częścią udziału, chyba że nie przyjął oferowanej zapłaty.

Skutkiem braku zgody nie jest nieważność umowy zbycia udziałów, lecz zgodnie z art. 63 kodeksu cywilnego, jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty (umowa zawarta bez zgody jest tzw. bezskutecznie zawieszona).  

Jednakże  tym wypadku mamy do czynienia z sytuacją, gdy umowa spółki wprowadza inne, odmienne postanowienia niż przepisy kodeksu spółek handlowych. Jest wymagana zgoda i jej brak spowoduje bezskuteczność (zawieszoną) umowy. Nawet jeśli umowa spółki wymaga dla wyrażenia zgody formy pisemnej, proszę pamiętać, iż będzie to forma tylko dla celów dowodowych (chyba że umowa stanowi inaczej), a więc niezachowanie formy też nie skutkuje nieważnością zbycia udziałów. Jeśli więc została udzielona zgoda, choć bez zachowania formy pisemnej, to zbycie udziałów jest ważne i drugi wspólnik nie zasadniczo może tej umowy podważać. Nic natomiast nie stoi na przeszkodzie, by nabył udziały od osoby trzeciej, o ile ta wyrazi chęć ich sprzedaży.

Gdy umowa nie zawiera dalszych postanowień w zakresie ograniczenia zbywalności udziałów, należałoby zastosować odpowiednio powołane na początku przepisy kodeksu spółek handlowych. Jeśli więc do tej pory Pan jako wspólnik nie wyraził zgody na zbycie, obecnie może Pan odmówić zgody z zachowaniem przewidzianej przez umowę formy. Wtedy umowa stanie się bezskuteczna, a udziały będą nadal należały do dotychczasowego udziałowca.