Podatkowe skutki zbycia udziałów oraz cesji

Odpowiedź:

Na wstępie należy wyjaśnić, że w pytaniu jest mowa o „dopłatach” w postaci udzielanych pożyczek. W tej sytuacji należy uznać, że nie chodzi tutaj o dopłaty w rozumieniu Kodeksu spółek handlowych (art. 177-179 K.s.h.), lecz o dofinansowanie spółki w postaci pożyczek udzielanych spółce przez wspólników (tzw. cienka kapitalizacja).

Oczywiście wspólnicy mogą dokonać zbycia udziałów na rzecz jednego z nich. Zgodnie z art. 180 K.s.h., zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. W razie zbycia udziałów należy mieć jednak na względzie ograniczenia, które mogą wynikać z umowy spółki. Jeżeli bowiem zbycie uzależnione jest od zgody spółki, stosuje się poniższe zasady (chyba, że sama umowa spółki stanowi inaczej). Zgody na zbycie udziela wówczas zarząd spółki w formie pisemnej (w przypadku, gdy zgody odmówiono, sąd rejestrowy może pozwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody). W przypadku zgody sądowej, spółka może w terminie wyznaczonym przez sąd rejestrowy przedstawić innego nabywcę. W razie braku porozumienia, cenę nabycia i termin jej zapłaty ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika lub spółki, po zasięgnięciu, w miarę potrzeby, opinii biegłego. Jeżeli wskazana przez spółkę osoba nie uiściła ceny nabycia w wyznaczonym terminie, wspólnik może rozporządzać swobodnie swoim udziałem, jego częścią lub ułamkową częścią udziału, chyba że nie przyjął oferowanej zapłaty (art. 182 K.s.h.). Przedstawione zasady stosuje się jednak tylko wtedy, kiedy umowa spółki przewiduje ograniczenia w swobodnym obrocie udziałami.  

Przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółce z o.o. stanowią u wspólników - osób fizycznych, przychody z kapitałów pieniężnych. Co ważne, przychodami tymi są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane (art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Niestety, w tym przypadku urząd skarbowy może podważyć wysokość przychodu, jeśli zostanie on ustalony niezgodnie z wartością rynkową. Wynika to z przepisu art. 17 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym do ustalania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów stosuje się odpowiednio przepis art. 19 tej ustawy. Przepis ten zaś stanowi, że jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej praw majątkowych, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej.