Bezskuteczna egzekucja

Odpowiedź:

Art. 300 § 1 kodeksu karnego stanowi, że kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Z przedstawionego stanu faktycznego nie wynika jednakże, aby firmie lub przedsiębiorcy groziła niewypłacalność. Z bezskuteczności egzekucji komorniczej wynika jednoznacznie, że w tym stanie faktycznym doszło do nadania klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu.

W takim razie zastosowanie znajdzie art. 300 § 2 kodeksu karnego, który stanowi, że kto, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Przestępstwo z art. 300 może popełnić dłużnik, któremu grozi upadłość. W wypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą występuje zbieżność pomiędzy upadłym a osobą, która dokonuje uszczuplenia majątku na zaspokojenie wierzyciela. Gdy upadłym jest podmiot nie będący osobą fizyczną, nie występuje wtedy tożsamość upadłego z osobą działającą na szkodę wierzyciela (np. prezes uszczupla majątek spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której grozi upadłość).

W takim wypadku na mocy art. 308 odpowiada również reprezentujący upadły podmiot. Art. 308 stanowi bowiem, że za przestępstwa określone w tym rozdziale odpowiada jak dłużnik lub wierzyciel, kto, na podstawie przepisu prawnego, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania, zajmuje się sprawami majątkowymi innej osoby prawnej, fizycznej, grupy osób lub podmiotu nie mającego osobowości prawnej.

Sąd Najwyższy stwierdził, że osoby niebędące dłużnikami mogą odpowiadać tak samo jak wierzyciel lub dłużnicy (nie będąc nimi), jeżeli prawnie lub faktycznie zajmowały się sprawami majątkowymi innej osoby (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2000 r., sygn. akt V KKN 192/99.  

Zatem sprawcą przestępstwa z art. 300 paragraf 2 może być zarówno właściciel przedsiębiorstwa (osoba fizyczna) jak również osoby kierujące osobą prawną np. w postaci spółki z o. o. (członkowie zarządu).