Zwrot kosztów nieprofesjonalnego pełnomocnika

Odpowiedź:

Jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego jest, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, zwane łącznie kosztami procesu (art. 98 par. 1 k.p.c.). Koszty procesu podlegające zwrotowi odmiennie określane są dla sytuacji, gdy strona występuje samodzielnie, bądź z pełnomocnikiem niebędącym adwokatem, czy radcą prawnym, a inaczej gdy stronę reprezentuje jeden z wymienionych profesjonalnych pełnomocników.

Mianowicie, do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Niemniej suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego (art. 98 par. 2 k.p.c.).

Gdy strona działa osobiście lub przez pełnomocnika niebędącego adwokatem ani radcą prawnym, niezbędne — w rozumieniu art. 98 § 1 — są z mocy ustawy koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony i jej pełnomocnika, równowartość zarobku utraconego przez stronę (lub przez jej pełnomocnika) wskutek obecności w sądzie, chociażby nie była wzywana do osobistego stawiennictwa. Gdy stronę reprezentuje adwokat, radca prawny lub rzecznik patentowy niezbędne są z mocy ustawy koszty sądowe, koszty przejazdu strony do sądu, równowartość utraconego przez nią zarobku oraz wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata (por. T. Bukowski, Rozstrzyganie o kosztach procesu cywilnego, s. 98). 

Wysokość utraconego zarobku należy ustalać, kierując się przeciętnym wynagrodzeniem strony (pełnomocnika), uzyskiwanym w czasie toku procesu. W szczególności brak podstaw do uwzględniania jednorazowych (wyjątkowych, przekraczających dotychczasową normę) zarobków, które osoba mogłaby osiągnąć, gdyby nie konieczność stawiennictwa w sądzie (Jędrzejewska Maria, Ereciński Tadeusz, Gudowski Jacek, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga, Postępowanie zabezpieczające, Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie II) ss. 1897).