Legitymacja procesowa ojca o ustalenie ojcostwa

Odpowiedź:

Polski system prawa rodzinnego dopuszcza trzy drogi ustalenia ojcostwa dziecka: 1.ustalenie ojcostwa w drodze domniemania, że dziecko pochodzi od męża matki. Ten sposób ustalenia ojcostwa ma zastosowanie jedynie do przypadków, gdy dziecko przyjdzie na świat w czasie trwania małżeństwa. 2.uznanie dziecka przez ojca oraz 3.sądowe ustalenie ojcostwa. Ostatnie dwa sposoby znajdują zastosowanie wtedy, gdy nie można skorzystać ze sposobu pierwszego. Dotyczyć to będzie zatem tych sytuacji, kiedy domniemanie w ogóle nie wchodzi w grę, jak również sytuacji, gdy domniemanie zostało obalone. Zaznaczyć należy, iż domniemanie powyższe może być obalone tylko w drodze wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 kwietnia 2003r. nie zmienił niczego w instytucji uznania dziecka. A zatem wciąż do skuteczności uznania potrzebna jest zgoda matki dziecka (ewentualnie zgoda przedstawiciela ustawowego dziecka lub samego dziecka). Matka może wyrazić swą zgodę przed uznaniem, jednocześnie z uznaniem albo w ciągu trzech miesięcy od uznania dziecka przez ojca. Jeżeli natomiast matka nie wyrazi swej zgody, uznanie dziecka będzie bezskuteczne. Co więcej, ojcu nie będzie przysługiwać uprawnienie do sądowej kontroli wyrażenia zgody przez matkę. Do chwili wyroku TK ojcu nie przysługiwała także legitymacja czynna do wystąpienia z powództwem o sądowe ustalenie ojcostwa. Wspomnianym wyrokiem TK uznał za niekonstytucyjny przepis, przyznający tę legitymacje jedynie matce i dziecku. Tym samym w chwili obecnej nie ma przeciwwskazań, by również ojciec dziecka wystąpił z powództwem o ustalenie ojcostwa. Na marginesie rozważań należy zauważyć, iż brak zgody matki na uznanie dziecka przez ojca nie ma wpływu na pozycję prawną ojca i dziecka, jeśli ojcostwo zostało ustalone wyrokiem sądu (po prostu uznanie ojcostwa i sądowe ustalenie ojcostwa to dwa niezależne sposoby ustalania ojcostwa dziecka). Dodać także należy, iż nie można uznać dziecka lub wytoczyć powództwa o sądowe ustalenie ojcostwa, jeśli ojcostwo dziecka jest ustalone, tzn. w akcie urodzenia dziecka wpisany jest jakiś mężczyzna. W takiej sytuacji należy najpierw wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa mężczyzny ujawnionego w akcie urodzenia. Legitymowanym biernie do wytoczenia takiego powództwa nie jest jednakże ojciec dziecka, a jedynie samo dziecko (pełnoletnie) lub matka; z powództwem tym wystąpić może także prokurator.