Prawa osoby pominiętej w testamencie

Pytanie: Czy postanowienie sądu z 1986 roku, które dotyczy praw do nabycia spadku po zmarłej, a w którym pozostali spadkobiercy świadomie pominięli jedną osobę, która winna dziedziczyć po zmarłej z mocy ustawy (syn, który przebywał wtedy za granicą) można w jakiś sposób wzruszyć i dokonać ponownego orzeczenia o stwierdzeniu praw do spadku, a później ponownego działu spadku?

Odpowiedź:

Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub, że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku na podstawie art. 679 Kodeksu postępowania cywilnego. Przedstawienie dowodu, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku ma inny udział w spadku niż stwierdzony, obciąża wnioskodawcę Jest pewne ograniczenie terminu dochodzenia takiego wzruszenia orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Mianowicie, jeżeli dana osoba była uczestnikiem postępowania, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, jeżeli żądanie swe opiera na podstawie, której nie mogła wcześniej powołać, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym tę możność uzyskała. Jednakże z opisu wynika, że Pański ojciec nie brał udziału w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. A zatem będzie się mógł powoływać na wszelkie okoliczności, a także nie będzie ograniczenia czasowego co do złożenia wniosku o stwierdzenia nabycia spadku. Wniosek o wszczęcie postępowania może zgłosić każdy zainteresowany, a więc osoba, której praw dotyczy wynik postępowania. Jednakże w sytuacji, gdy istnieje już prawomocne orzeczenie stwierdzające nabycie spadku, zainteresowanym jego zmianą będzie tylko osoba mająca interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy. W razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku zmieniając postanowienie, stwierdzi jednocześnie o nabyciu spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jednakże istnieje jeszcze ochrona osób trzecich. Jeżeli osoba, która miała stwierdzenie nabycia spadku rozporządziła prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, wówczas ta osoba , na której rzecz rozporządzenie nastąpiło nabędzie prawo lub zostanie zwolniona od obowiązku. Jedynym wyjątkiem, kiedy możnaby się było domagać wydania przedmiotów, którymi w taki sposób rozporządzono, jest sytuacja, gdy osoba trzecia działałaby w złej wierze to znaczy była świadoma, że stwierdzenie nabycia spadku jest niezgodne z prawem lub nieświadomość byłaby spowodowana rażącym niedbalstwem tej osoby. To znaczy, że jeżeli zostało przykładowo zbyte prawo do nieruchomości należącej do spadku na rzecz osoby trzeciej, to nie będzie można się od tej osoby domagać wydania nieruchomości, chyba że osoba ta działała w złej wierze.