Uprawnienia organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi

Odpowiedź:

Status organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi określają wprost przepisy ustawy Prawo autorskie i prawa pokrewne. Zgodnie z jej artykułem 104 organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi w rozumieniu ustawy, są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy.

Owe wspomniane przez Pana szerokie uprawnienia Zaiksu, jak i innych zbiorowych organizacji zarządzania wynikają de facto z treści artykułu 105 prawa autorskiego, zgodnie z którym domniemywa się, że organizacja zbiorowego zarządzania jest uprawniona do zarządzania i ochrony w odniesieniu do pól eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem oraz że ma legitymację procesową w tym zakresie. Na domniemanie to nie można się powołać, gdy do tego samego utworu lub artystycznego wykonania rości sobie tytuł więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania. W taki sposób przepis ten stworzył domniemanie, że w przypadku takich utworów jak scenariusze, organizacją która co do zasady zajmuje się prawa autorskimi do nich jest Zaiks.

Co do wynagrodzeń, o które Pan pyta, to także nie jest to kwestia dowolnie interpretowana przez organizację, w tym przez Zaiks. Obowiązują go bowiem tabele wynagrodzeń, a zgodnie z  samym prawem autorskim postanowienia umowne mniej korzystne dla twórców, niż wynikałoby to z tych tabel są nieważne, a ich miejsce zajmują odpowiednie postanowienia tych tabel.

Co samego Zaiksu, to jako organizacja zbiorowego zarządzania, Stowarzyszenie Autorów ZAiKS chroni nie tylko utwory swoich członków, ale także tych, którzy powierzyli mu swoje prawa autorskie w celu sprawowania zbiorowego zarządu w ich imieniu, tj. autorów nie będących członkami ZAiKS-u, ich spadkobierców oraz wydawców muzycznych. Zakres ochrony sprawowanej na rzecz autorów i innych uprawnionych nie będących członkami ZAiKS-u, określa § 17 Statutu, zgodnie z którym także dla tych podmiotów ZAiKS dokonuje inkasa, repartycji oraz wypłaty wynagrodzeń autorskich, zgodnie z zasadami obowiązującymi w Stowarzyszeniu. W procesie inkasa, podziału i wypłaty wynagrodzeń stosowane są te same zasady, jakie zgodnie z regulaminem przyjęto wobec twórców będących członkami ZAiKS-u.