Wyrok w sprawie cywilnej bez podstawy prawnej

Odpowiedź:

Z przedstawionego pytania wynika, iż w głównej mierze chodzi o ustalenie, czy rzekomy brak podstawy prawnej w uzasadnieniu wyroku jest i może być podstawą do wniesienia (skutecznego) apelacji.

W pierwszej kolejności skoro była to sprawa cywilna, to sąd nie mógł zakwalifikować sytuacji jako przestępstwa kradzieży (czy jakiegokolwiek innego), albowiem sprawy karne rozstrzyga zawsze tylko sąd karny (choćby sytuacja wypełniała także znamiona przestępstwa).

Reguły dotyczące postępowania cywilnego określają przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z jego artykułem 325 „sentencja wyroku powinna zawierać wymienienie sądu, sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, wymienienie stron i oznaczenie przedmiotu sprawy oraz rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron”.

Natomiast zgodnie z artykułem 328 kodeksu postępowania cywilnego (paragraf 2) „Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa”.

Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących sporny stosunek prawny, ale także wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy i w jaki sposób wpływają one na rozstrzygnięcie sprawy rozpatrywanej przez sąd. Nie jest zatem wystarczające jedynie ogólnikowe powołanie się na poglądy doktryny (tak orzeczenie SN z 11 sierpnia 1981 r., I PRN 41/81, OSPiKA 1982, nr 7-8, poz. 105).

Niestety nie sposób stwierdzić z całą pewnością, czy brak przytoczenia konkretnych przepisów jako podstawy prawnej stanowi naruszenie powyższego przepisu, a zatem jednocześnie podstawę do wniesienia apelacji, gdyż nawet orzecznictwo Sądu Najwyższego nie jest w tej materii jednoznaczne. Z całą pewnością koniecznym jest zawarcie wyjaśnienia podstawy prawnej, ale przytoczenie konkretnych przepisów już niekoniecznie, co potwierdza Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 czerwca 2001 r.