Tryb i warunki wnoszenia kasacji w postępowaniu cywilnym (stan prawny obowiązujący do 6 lutego 2005 r.)

Kiedy przysługuje kasacja?

Kasacja przysługuje w postępowaniu procesowym od wydanych w drugiej instancji:

• wyroków (częściowych, wstępnych, uzupełniających, łącznych),

• postanowień o odrzuceniu pozwu,

• postanowień o umorzeniu postępowania kończących postępowanie w sprawie wydawanych przez sąd drugiej instancji.

Niedopuszczalne jest zaskarżenie orzeczenia sądu pierwszej instancji, które stało się prawomocne i w stosunku do którego nie wykorzystano toku instancji przewidzianych prawem. Jeżeli jednak apelacja została oddalona, to zaskarża się wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji, ponieważ to on jest merytorycznym rozstrzygnięciem w sprawie.

W postępowaniu nieprocesowym kasacja przysługuje także od postanowienia orzekającego co do istoty sprawy będącego odpowiednikiem wyroku w postępowaniu procesowym (szczegóły w poradzie: postępowanie nieprocesowe).

W postępowaniu polubownym dopuszczalna jest kasacja o uchylenie wyroku sądu polubownego, a także kasacja od wyroku sądu ochrony konkurencji i konsumentów.

Natomiast w postępowaniu egzekucyjnym kasacja przysługuje na zasadzie wyjątku tylko w dwóch wypadkach - postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie przybicia i przysądzenia własności nieruchomości nabytej w drodze licytacji oraz w przedmiocie planu podziału między wierzycieli sumy uzyskanej z egzekucji.

Kiedy nie można dokonać kasacji?

Po pierwsze kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, a w sprawach gospodarczych - niższa niż dwadzieścia tysięcy złotych. Z takiego sformułowania ustawodawcy jasno wynika, że kasacja będzie przysługiwała jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia będzie równa dziesięciu tysiącom w sprawach o prawa majątkowe, lub dwudziestu tysiącom złotych w sprawach gospodarczych.
Należy jednakże zaznaczyć, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych kasacja przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli sprawy toczą się o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.