Przesłuchanie stron z urzędu

Odpowiedź:

Kodeks postępowania cywilnego w art. 299 stanowi, iż jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów zarządzi dowód z przesłuchania stron.

Przepis mówi o przesłuchaniu "stron", a nie "strony", zatem sąd zarządza przesłuchanie obu stron i obie wzywa do osobistego stawiennictwa, z reguły dodając w wezwaniu "...pod rygorem pominięcia dowodu z przesłuchania". Stawiennictwo jest obowiązkowe w takim właśnie znaczeniu - jeśli jedna ze stron się nie stawi, to sąd może jej przesłuchanie pominąć (nie jest natomiast absolutnie obowiązkowe w tym znaczeniu, że jeśli się nie stawi, to sąd oddali powództwo). Może (ale nie musi) mieć to negatywne konsekwencje dla tej strony, która się nie stawi - w tym znaczeniu, że sąd może ustalić fakty dla niej niekorzystne. Jeśli jednak z pozostałych dowodów wynika, że powództwo powinno być uwzględnione, to nawet fakt niestawiennictwa nie może prowadzić do oddalenia tego powództwa. Inaczej mówiąc, powód nie musi się stawiać, by sąd jego powództwo uwzględnił i wydał wyrok nakazujący zapłatę. Z reguły jednak stawiennictwo jest w jego interesie.