Przymusowe odebranie dowodów od pokrzywdzonego

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 284 § 1 kodeksu karnego kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.  Zgodnie z § 2 tego artykułu kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 

Art. 94 kodeksu postępowania karnego przesadza, iż postanowienie powinno zawierać:

• oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie, 

• datę wydania postanowienia, 

• wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy, 

• rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej, 

• uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania. 

Jednym z wyjątków od obowiązku uzasadniania postanowienia jest postanowienie o dopuszczeniu dowodu. Naszym zdaniem jednak należy rozróżnić dopuszczenie dowodu od zobowiązania osoby trzeciej (pokrzywdzonego) do dostarczenia określonych dokumentów.  

Rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie lub podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia kar majątkowych, środków karnych o charakterze majątkowym albo roszczeń o naprawienie szkody należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a w wypadkach niecierpiących zwłoki - także na żądanie Policji lub innego uprawnionego organu. Zgodnie z art. 217 § 2 kodeksu postępowania karnego osobę mającą rzecz podlegającą wydaniu wzywa się do wydania jej dobrowolnie (zatrzymanie rzeczy). W razie odmowy dobrowolnego wydania rzeczy można przeprowadzić jej odebranie. Sąd może też nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10 000 zł.

Być może faktury maja być dowodem w sprawie potwierdzającym istnienie towarów będących przedmiotem przestępstwa i świadczącym o ich przywłaszczeniu przez oskarżonego. Zatrzymanie rzeczy, a więc zarówno żądanie jej dobrowolnego wydania, jak i odebranie, wymaga postanowienia. Przepisy nie zwalniają sądu od sporządzenia uzasadnienia.  W opisanej sytuacji może Pan w ciągu 7 dni wnieść zażalenie.  

Zgodnie z art. 225 kpk jeżeli kierownik instytucji państwowej lub samorządowej albo też osoba, u której dokonano zatrzymania rzeczy lub u której przeprowadza się przeszukanie, oświadczy, że wydane lub znalezione przy przeszukaniu pismo lub inny dokument zawiera wiadomości objęte tajemnicą państwową, służbową, zawodową lub inną chronioną ustawą albo ma charakter osobisty, organ przeprowadzający czynność przekazuje niezwłocznie pismo lub inny dokument bez jego odczytania prokuratorowi lub sądowi w opieczętowanym opakowaniu. 

Ograniczenie dostępu do akt oskarżonemu lub jego obrońcy z uwagi na tajemnicę może nastąpić tylko wtedy, gdy chodzi o tajemnicę państwową. Nawet jednak wtedy dostęp do akt nie jest wyłączony, lecz jedynie podlega kontroli. 

Przez tajemnicę przedsiębiorstwa (handlową lub technologiczną) rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.