Wyłączenie sędziego

1. Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie ojcostwa i związane z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

2. Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.

3. Powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jako też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wytoczyć można przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.

4. Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

5. Powództwo o zapłatę należności za prowadzenie sprawy wytoczyć można przed sąd miejsca, gdzie pełnomocnik procesowy sprawę prowadził.

6. Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

7. Powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca płatności.

Kodeks postępowania cywilnego daje jednak małą furtkę w tym zakresie. Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy na posiedzeniu niejawnym inny sąd. Przeszkodą taka jest wyłączenie wszystkich sądów od orzekania z powodu przesłanek, które powodują, że nie mogą oni orzekać w danej sprawie albo są stronniczy. Pamiętać należy, że kodeks postępowania cywilnego przewiduje jedynie wyłączenie od orzekania konkretnego sędziego a nie cały sąd. Zatem wyznaczenie innego sądu przez sąd przełożony zajdzie w razie wyłączenia wszystkich sędziów sądu miejscowo właściwego. Taki przypadek raczej trudno sobie wyobrazić.

Poza tym kpc przewiduje możliwość umownej zmiany właściwości miejscowej. Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej dla takich sporów. W stanie z jakim mamy do czynienia taka sytuacja raczej nie zajdzie.