Czy może Ci zostać odebrana Twoja nieruchomość, czyli kiedy jest dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości?

Jaka nieruchomość może podlegać wywłaszczeniu?

Nie każda nieruchomość może zostać dowolnie wywłaszczona. Nie każda bowiem może służyć słusznemu celowi, bez spełnienia której to przesłanki nie może być mowy o wywłaszczeniu. Dlatego też ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje, że wywłaszczeniu mogą podlegać jedynie nieruchomości, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczone zostały na cele publiczne albo wobec których wydano decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (w braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).

Nie dotyczy to jednak innych ograniczeń prawa własności, o których mowa będzie poniżej.

Ponadto, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy realizacja celu publicznego nie może być przeprowadzona inaczej niż poprzez pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Realizacja przesłanki „ostateczności” wywłaszczenia zapewniona jest przy procedurze wywłaszczeniowej w szczególności poprzez rokowania.

Co to jest cel publiczny?

Wyjaśnienie definicji celu publicznego stanowi podstawę do przyjęcia jaka nieruchomość może podlegać wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celami publicznymi są:

1) wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, części lotniczych lotnisk oraz służących do kierowania, kontroli, nadzoru i zabezpieczania ruchu lotniczego, w tym rejonów podejść, a także łączności publicznej i sygnalizacji,

2) wydzielenie gruntów pod linie kolejowe oraz ich budowa i utrzymanie,

3) budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń,

4) budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania,

5) budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

6) opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,

7) ochrona Pomników Zagłady w rozumieniu przepisów o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady,

8) budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej i placówek opiekuńczo-wychowawczych,

9) budowa i utrzymywanie obiektów oraz urządzeń niezbędnych na potrzeby obronności państwa i ochrony granicy państwowej, a także do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, w tym budowa i utrzymywanie aresztów śledczych, zakładów karnych oraz zakładów dla nieletnich,

10) poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową,

11) zakładanie i utrzymywanie cmentarzy,

12) ustanawianie i ochrona miejsc pamięci narodowej,

13) ochrona zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt lub siedlisk przyrody,

14) inne cele publiczne określone w odrębnych ustawach.