Niedozwolone klauzule umowne w obrocie z konsumentami

Kiedy wzorzec wiąże strony umowy?

Pierwszym z warunków jest prawidłowe dostarczenie wzorca, a inaczej doręczenie go drugiej stronie przy zawieraniu umowy. Doręczenie wzorca polega na wręczeniu kontrahentowi dokumentu obejmującego całość wzorca. Musi ono nastąpić przed zawarciem umowy. Nie jest wystarczające wręczenie części wzorca lub podanie informacji o jego istnieniu.

Podobnie nie będzie skuteczne doręczenie, jeśli wzorzec będzie nieczytelny, niekompletny lub zniszczony. Wzorzec dla prawidłowego doręczenia nie wymaga przeczytania przez kontrahenta, pozostaje to w jego gestii dbania o swe interesy.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy:

• stosowanie wzorca jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte (pamiętać należy, że w razie sporu na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek udowodnienia, że w danej sytuacji wzorzec jest zwyczajowo stosowany),
• umowa dotyczy umów konsumenckich bagatelnych (w doktrynie za takie uznaje się umowy zwierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego o wartości do 10 Euro),
• umowa zawierana jest z bankami oraz zakładami ubezpieczeń.

W takiej sytuacji wystarczy stworzenie możliwości łatwego zapoznania się z takim wzorcem.

Jeśli wzorzec zostanie wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym (np. umowa rachunku bankowego), to warunkiem skuteczności wzorca jest brak wypowiedzenia umowy. Zgodnie z przepisami kodeksu, konsument ma prawo do wypowiedzenia umowy "w najbliższym terminie". Należy przez to rozumieć odpowiedni czas do namysłu, jaki powinien posiadać adresat wzorca.