Początek biegu terminu zasiedzenia służebności

Odpowiedź:

Przyjmujemy następujące założenia: 1. Droga konieczna, o której zasiedzenie chodzi, prowadzi do nieruchomości, której wnioskodawcy stali się właścicielami na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, 2. Wnioskodawcy w chwili wejścia w życie ustawy (4 listopada 1971) byli posiadaczami zależnymi nieruchomości, do której ma prowadzić droga konieczna. W pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię prawa własności wnioskodawców do nieruchomości władnącej (czyli nieruchomości, na rzecz której ma nastąpić ustanowienie drogi koniecznej). Zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1971 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy były posiadaczami samoistnymi i spełniali pozostałe warunki ustawy, stawali się z mocy prawa właścicielami posiadanych nieruchomości. Z kolei w przypadku posiadaczy zależnych, jeżeli spełniali oni warunki określone w ustawie, stawali się właścicielami dopiero po wydaniu aktu własności ziemi. Tak więc dopiero w tej chwili wnioskodawcy stali się właścicielami nieruchomości władnącej, co oznacza, że najpóźniej w tej chwili stali się posiadaczami samoistnymi tej nieruchomości. Stwierdzić jednak należy, iż fakt że dopiero w 1974 r. wnioskodawcy stali się właścicielami nieruchomości nie oznacza, że nie mogli stać się posiadaczami samoistnymi tej nieruchomości wcześniej. Powszechnie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż posiadacz zależny nieruchomości może stać się posiadaczem samoistnym nieruchomości, jednak do tego konieczne jest zamanifestowanie na zewnątrz, że od danego momentu jest posiadaczem samoistnym (zachowuje się jak właściciel). Oznacza to, że dla każdego ma być jasne, że jest posiadaczem samoistnym nieruchomości. Stwierdzić jednak należy, iż przez sam fakt wejścia w życie w/w nie zmienił się charakter posiadania tych osób. Tak więc z tą chwilą nie stali się posiadaczami samoistnymi z samego tylko faktu wejścia ustawy w życie. Zgodnie z art. 292 kodeksu cywilnego, służebność gruntowa (np. służebność drogi koniecznej) może być nabyta przez zasiedzenie, jeżeli polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Do zasiedzenia służebności gruntowej stosuje się odpowiednio przepisy o zasiedzeniu własności nieruchomości. W związku z tymi przepisami, zasiedzieć służebność może wyłącznie osoba, która jest samoistnym posiadaczem tejże służebności. Jeżeli służebność drogi koniecznej była już wykonywana zanim wnioskodawcy stali się posiadaczami zależnymi, nie ma przeszkód aby do czasu swojego posiadania doliczyli czas posiadania służebności przez wcześniejszego posiadacza samoistnego tejże służebności (np. tego od którego wydzierżawili nieruchomość).