Obdarowanie dwóch osób tym samym przedmiotem

Odpowiedź:

Według art. 888 kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Jednocześnie darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie). Z taką sytuacją mamy w tym wypadku do czynienia. Ciocia zawarła ze swoją bratanicą umowę darowizny w formie aktu notarialnego, na mocy której przekazała jej mieszkanie w zamian za opiekę. Problem polega jednak na tym, iż to samo mieszkanie zostało wcześniej przekazane przez darczyńcę innej osobie; co więcej, obdarowana przekazała darczyńcy kwotę 18000 zł na wykup mieszkania, zabezpieczając się przy tym wystawieniem weksla.

W tak określonej sytuacji darczyńca obowiązany był do odwołanie darowizny w stosunku do osoby pierwotnie obdarowanej. Wydaje się, iż do tego doszło ("ciocia zdecydowała się przepisać mieszkanie na swoją bratanicę"). Jako podstawę odwołania darowizny w przypadku pierwotnie obdarowanej darczyńca mógł przywołać argument, wedle którego obdarowany dopuścił sie względem niego rażącej niewdzięcznosci (tzn. np. nie zamieszkał w mieszkaniu, nie opiekował się darczyńcą). Należy też pamiętać, iż odwołanie darowizny musiało nastąpić przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Wówczas jednak darczyńca winien bezwzględnie dokonać zwrotu obdarowanemu kwoty 18000 zł, którą otrzymał na wykup mieszkania. Wynika to nie tylko z literalnego brzmienia art. 898 kodeksu cywilnego, ale i z charakteru zobowiązania wekslowego, które powstało przez podpisanie przez darczyńcę weksla (czyli zaakceptowanie zobowiązania). Pierwotnie obdarowany jest w tej sytuacji uprawniony do wypełnienia weksla i wystąpienia na drogę sadową z powództwem w postępowaniu nakazowym. Istnieje również wysokie prawdopodobieństwo, iż sprawę o zapłatę przedmiotowej kwoty wygra.

Odebranie mieszkania znajomej raczej nie wchodzi w grę, obdarowany musiałby bowiem dowieść, iż wykonywał swe obowiązki zgodnie z treścią polecenia, czyli sprawował opiekę nad darczyńcą. Jezeli w sądzie toczy sie już sprawa wniesiona przez osobę pierwotnie obdarowaną, przedmiotem badania sprawy przez sąd będzie kwestia skuteczności odwołania darowizny i zaistnienia okoliczności uzasadniających  owo odwołanie.