Uprawnienia współwłaściciela

Odpowiedź:

Z artykułu 200 kodeksu cywilnego wynika zasada, zgodnie z którą „Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną”. Poza tym, zgodnie z artykułem 206 każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli, a pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

W Pana przypadku może Pan oprzeć swoje żądanie na treści artykułu 208 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym każdy ze współwłaścicieli nie sprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu.

Obowiązany do złożenia rachunku jest współwłaściciel, który sprawuje zarząd w wykonaniu obowiązku współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną bezumownie (zakładamy, iż tak jest w opisanym przez Pana przypadku). W wypadku zarządu umownego bowiem obowiązek ten wynika z reguły z umowy.

Złożenie rachunku z zarządu oznacza przedstawienie sprawozdania rachunkowego wraz z odpowiednimi informacjami, dotyczącego rzeczy wspólnej, a w szczególności dokonanych czynności zarządu, poniesionych wydatków i ciężarów oraz pobranych pożytków i innych przychodów z rzeczy. Sprawozdanie powinno być odpowiednio udokumentowane. Przyjmuje się, iż złożenie rachunku z zarządu może być dokonane w każdej formie.

Może Pan zatem skierować takie żądanie do drugiego współwłaściciela, a w razie odmowy złożenia rachunku, może Pan wytoczyć przeciw zobowiązanemu powództwo o nakazanie złożenia rachunku.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, „wartość przedmiotu sporu” jest to określona na potrzeby postępowania wartość przedmiotu procesu, którego ochrony domaga się powód. Przedmiotem tym może być roszczenie, prawo lub cały stosunek prawny zależnie od żądań powoda i charakteru wytaczanego powództwa.

W opisanym przypadku jednak nie mamy do czynienia z roszczeniem o charakterze majątkowym, zatem nie ma Pan obowiązku określania wartości przedmiotu sporu. Pozew o nakazanie złożenia rachunku nie dotyczy roszczenia o charakterze majątkowym. Gdyby Pan dochodził przed sądem należnej części czynszów, byłoby to roszczenie majątkowe, a jego wartością byłyby pobrane czynsze w części należnej Panu.