Brak pouczenia a prawo do obrony

Odpowiedź:  

Sposobem zakwestionowania wyroku sądu w postępowaniu karnym są środki zaskarżenia. Podstawowym środkiem jest apelacja, przysługująca od wyroku sądu I instancji. W apelacji skarżący może podnieść zarzuty co do postępowania przed sądem orzekającym. Apelację wnosi się do sądu który wydał zaskarżone orzeczenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem. Apelacja od wyroku sądu okręgowego musi być sporządzona i podpisana przez adwokata. Z kolei od prawomocnego wyroku odwoławczego kończącego postępowanie w sprawie przysługuje oskarżonemu kasacja do Sądu Najwyższego, która objęta jest przymusem adwokacko-radcowskim. Podstawą do wniesienia kasacji jest wykazanie, że sąd orzekający dopuścił sie rażącego naruszenia prawa, które to naruszenie miało następnie wpływ na wynik postępowania. Przy czym należy stwierdzić, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które jest oczywiste, bezsporne i dające się łatwo stwierdzić. Nie każde naruszenie prawa może być przedmiotem zarzutu kasacyjnego. Musi być rażące i móc mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (przy czym wystarczy uprawdopodobnienie możliwości wpływu, a nie udowodnienie, że wpływ ten rzeczywiście nastąpił). Z przytoczonego stanu faktycznego trudno ocenić czy brak pouczeń stanowił w tym wypadku rażące naruszenie prawa, które kwalifikowałoby go jako podstawę do złożenia kasacji. Niewątpliwym uchybieniem jest brak pouczenia o prawie odpowiedzi na akt oskarżenia. Odpowiedź na akt oskarżenia zazwyczaj powinna zawierać ustosunkowanie się do zarzutów oraz przytoczenie dowodów na poparcie twierdzeń oskarżonego. W takiej sytuacji należało by wykazać, iż oskarżony w kolejnych etapach postępowania nie mógł sie wypowiedzieć i przytoczyć dowodów na swoją obronę. Trudno jako odmowę prawa do obrony rozpatrzyć brak wyjaśnienia treści uzasadnienia aktu oskarżenia. Przed rozprawą akt oskarżenia jest doręczany oskarżonemu i ma on prawo żądać ustnego wyjaśnienia podstaw zarzutów i sporządzenia uzasadnienia na piśmie. Na podstawie art. 16 kpk organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany jest udzielać uczestnikowi postępowania pouczeń co do ciążących na nim obowiązków i przysługujących praw. Co więcej organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi.