Dochodzenie roszczeń w procesie karnym

Pytanie: Czy mogę dochodzić swego prawa jako np. prywatny oskarżyciel w procesie karnym przeciwko swemu dłużnikowi o zwrot długu i żądać pełnego odszkodowania? Prosze o podanie ewent. podstawy prawnej albo podobnego przypadku. Co się dzieje jeżeli przestępstwo było popełnione za granicą?

Odpowiedź:

Zgodnie Art. 5 Kodeksu Karnego ustawę karną polską stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej. Zgodnie z Art. 109 ustawę karną polską stosuje się także do obywatela polskiego, który popełnił przestępstwo za granicą. Warunkiem odpowiedzialności za czyn popełniony za granicą jest uznanie takiego czynu za przestępstwo również przez ustawę obowiązującą w miejscu jego popełnienia. Jeżeli zachodzą różnice między ustawą polską a ustawą obowiązującą w miejscu popełnienia czynu, stosując ustawę polską, sąd może uwzględnić te różnice na korzyść sprawcy. W związku z powyższym można ścigać i stosować polski kodeks karny jeżeli obywatel polski popełnił przestępstwo za granicą. Jednym z uprawnień, jakie przysługują osobie pokrzywdzonej przestępstwem jest możliwość dochodzenia odszkodowania pieniężnego już w czasie procesu karnego. Nie jest ono uzależnione od tego, czy pokrzywdzony uzyskał w postępowaniu status oskarżyciela posiłkowego. W niektórych przypadkach to uprawnienie przysługuje również innym osobom (np. rodzinie pokrzywdzonego lub prokuratorowi, zakładowi ubezpieczeń). Roszczenia pieniężne można kierować tylko do oskarżonego i zasadą jest możliwość żądania pełnego odszkodowania, czyli zarówno za poniesione straty, jak i utracone korzyści. Pozwanym cywilnie w procesie karnym może być wyłącznie oskarżony. Od momentu zgłoszenia swojego roszczenia pokrzywdzony jest stroną postępowania jako powód cywilny, w związku z tym może zgłaszać wnioski dowodowe, jednak tylko jeśli mają związek z żądaniem zawartym w pozwie. Pokrzywdzony ma także prawo wniesienia apelacji od wydanego wyroku i to nie tylko w zakresie, w jakim dotyczy on roszczenia cywilnego. Instytucja powoda cywilnego w polskim procesie karnym jest uregulowana w Kodeksie postepowania karnego w art. 64 - 70.