Dostęp do akt z postępowania przygotowawczego

Odpowiedź:

Najpierw należy rozważy status Pani  i Pańskiej matki w toczącym się postępowaniu. Zgodnie z art. 49 § 1 kodeksu postępowania karnego pokrzywdzonym przestępstwem jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Ani Pani, ani Pani matka nie jesteście osobami bezpośrednio pokrzywdzonymi. Jednakże w związku z tym, że pokrzywdzony nie żyje, będzie tu miał zastosowanie art. 52 § 1 kpk, zgodnie z którym w razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe.  Takie uprawnienia przysługują zatem zarówno Pani, jak i Pańskiej matce.

Z art. 299 § 1 kpk wynika, że w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony i podejrzany są stronami. Stosownie do art. 156 § 5 kpk w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Wynika z tego, że Pani, Pańskiej matce, a także ustanowionemu pełnomocnikowi (adwokatowi) przysługuje prawo dostępu do akt oraz sporządzenia kserokopii, ale za zgodą prowadzącego postępowanie. Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie - wnosi się je (w tym przypadku) do prokuratora nadzorującego postępowanie.

Jeżeli chodzi natomiast o samo ustanowienie pełnomocnika, to kwestię tę reguluje art. 87 § 1 kpk, przyznający prawo stronom innym niż oskarżony do ustanowienia pełnomocnika. Ustanowienie pełnomocnika nie jest obowiązkowe i zależy wyłącznie od Pani woli. Do pełnomocników w postępowaniu karnym stosuje się odpowiednio art. 78 § 1 kpk, co oznacza, że w przypadku udowodnienia, że nie jest Pani w stanie ponieść kosztów pełnomocnictwa bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, może Pani żądać wyznaczenia pełnomocnika z urzędu.