Poręczenie a oskarżyciel posiłkowy

Odpowiedź:

Poręczenie jest rodzajem środka zapobiegawczego. Środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa; można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. Poręczenie to nie jest zabezpieczeniem roszczeń majątkowych pokrzywdzonego. Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu zamykające drogę do wydania wyroku, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zażalenie przysługuje także na postanowienia co do środka zabezpieczającego (a poręczenie jest środkiem zapobiegawczym) oraz na inne postanowienia w wypadkach przewidzianych w ustawie - taki wypadek w stosunku do środków zapobiegawczych przewiduje art. 252 kpk. Od tego postanowienia można wnieść zażalenie. Jednakże zażalenie przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną, która m. in. może zaskarżać postanowienia, zarządzenia i inne czynności procesowe. W postępowaniu przed sądem pokrzywdzony uzyskuje prawa strony, jeżeli wystąpi w roli oskarżyciela prywatnego, oskarżyciela posiłkowego lub powoda cywilnego. Oskarżyciel posiłkowy może w postępowaniu sądowym wnieść zażalenie na postanowienie co do środka zapobiegawczego, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa lub szkodzi jego interesom (uchwała SN z dnia 23 maja 1974 r. - VI KZP 3/74, OSNKW 1974/7-8/131). 

Z osobą oskarżyciela posiłkowego mamy do czynienia w postępowaniu przed sądem. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Ograniczenie lub wyłączenie tej możliwości może nastąpić tylko w określonych sytuacjach: 

1. gdy jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie,

2. gdy udział w postępowaniu bierze już określona przez sąd liczba oskarżycieli, sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu,  

3. gdy dana osoba nie jest on osobą uprawnioną lub jej akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie, sąd orzeka, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu

Na takie postanowienie sądu określone w punkcie 1 i 2, a także na postanowienie sądu z punktu 3, jeżeli dotyczy oskarżyciela posiłkowego, gdy akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny lub określonego art. 55 par. 3 kpk - zażalenie nie przysługuje.

Dowody są przeprowadzane na wniosek stron, a więc także oskarżyciela posiłkowego, z urzędu oraz na wniosek podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową.