Zlekceważone powiadomienie o przestępstwie

Odpowiedź:

Rzeczywiście przestępstwo z art. 233 kk stanowi przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości.

Przepis art. 233 § 1 kodeksu karnego (kk) stanowi, iż podlega karze, kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę. Warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie (§ 2).

W postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2002 r. (I KZP 10/02,  LEX nr 53077) Sąd Najwyższy stwierdził, iż dopuszczalne jest przyznanie legitymacji pokrzywdzonego podmiotowi występującemu jako strona w postępowaniu określonym w § 1 art. 233 k.k., tzn. w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy również wtedy, gdy przedstawienie fałszywej opinii "bezpośrednio" dobro prawne tego podmiotu narusza lub mu zagraża, choćby nie naruszało to równocześnie innej normy karnej.

Postanowienie to nie zostało pozytywnie ocenione przez doktrynę (przegląd orzeczn.: Stefański, R.A. WPP 2003/2/102; glosa krytyczna: Siwek M. Prok.i Pr. 2004/3/113). Zapewne też nie cieszy się uznaniem Prokuratury. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o wydanie przez biegłego w postępowaniu administracyjnym fałszywej opinii. Zgodnie z art. 233 § 4 kk podlega karze ten, kto, jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię lub tłumaczenie mające służyć za dowód w postępowaniu określonym w § 1.

W uzasadnieniu powołanego postanowienia Sąd Najwyższy podał:

„Zarówno w nauce prawa karnego jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że o przyznaniu osobie fizycznej lub prawnej względnie instytucji wymienionej w art. 49 § 2 kpk statusu pokrzywdzonego w postępowaniu karnym winno decydować to, czy w świetle znamion czynu będącego przedmiotem tego postępowania może być mowa o bezpośrednim naruszeniu lub zagrożeniu dobra prawnego danej jednostki. (...)

Ocenę czy doszło do bezpośredniego naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego danego podmiotu należy zatem opierać na analizie okoliczności każdego czynu będącego przedmiotem postępowania. Konieczne jest ustalenie w każdym jednostkowym wypadku naruszenia normy karnej zakresu ochrony i poszukiwanie związku pomiędzy znamionami czynu a zagrożeniem dobra prawnego konkretnego podmiotu.