Fałszywe zeznania w procesie cywilnym

"Postępowanie sądowe" oznacza postępowanie przed Sądem Najwyższym, sądem powszechnym (w procesie cywilnym, czy karnym), administracyjnym lub wojskowym.

Dowodem są m.in. zeznania świadków, zeznania strony.
Jednakże warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie.

Zgodnie z art. 266 § 1 kodeksu postępowania cywilnego (kpc) sąd przed przesłuchaniem świadka uprzedza go o prawie odmowy zeznań i odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Nadto, poza wyjątkami wskazanymi w przepisie art. 267 kpc, sąd odbiera od świadka przyrzeczenie (art. 266 § 3 kpc).

Natomiast w myśl przepisów art. 303 i art. 304 kpc sąd przesłuchuje najpierw strony bez odbierania przyrzeczenia.  Przed przystąpieniem do przesłuchania sąd jedynie uprzedza strony, że obowiązane są zeznawać prawdę i że stosownie do okoliczności mogą być przesłuchane ponownie po odebraniu od nich przyrzeczenia. Dopiero przed odebraniem przyrzeczenia sąd uprzedza stronę o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Zatem pierwsze składane przez stronę zeznania w procesie cywilnym nie spełniają warunku, o którym mowa w art. 233 § 2 kk.

Należy dodać, że w myśl przepisu art. 233 § 3 kk nie podlega karze, kto, nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania, składa fałszywe zeznanie z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym.
Poza tym, w oparciu o przepis art.. 233 § 5 kk sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli:
 1) fałszywe zeznanie, opinia lub tłumaczenie dotyczy okoliczności nie mogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,
 2) sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię lub tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.

Występek z art. 233 kk ścigany jest w trybie z oskarżenia publicznego. W razie stwierdzenia przez sąd, iż doszło do składania fałszywych zeznań, sąd winien zawiadomić o powyższym Prokuraturę.