Kompensata od państwa dla ofiary przestępstwa

Odpowiedź:

Zgodnie ze wskazaną w pytaniu ustawą osobą uprawnioną do żądania kompensaty jest ofiara albo, jak w tym przypadku, osoba najbliższą. Za osobę najbliższą uważa się małżonka lub osobę pozostającą z ofiarą we wspólnym pożyciu, wstępnego, zstępnego, osobę pozostającą w stosunku przysposobienia, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa osoby te pozostawały na utrzymaniu ofiary, która poniosła śmierć na skutek przestępstwa.

Kompensata może być przyznana w kwocie pokrywającej wyłącznie:

• utracone zarobki lub inne środki utrzymania, 

• koszty leczenia, 

• koszty pogrzebu. 

Zasadniczo kompensatę przyznaje się jedynie wówczas i w takiej wysokości, w jakiej osoba uprawniona nie może uzyskać pokrycia utraconych zarobków, innych środków utrzymania lub kosztów od sprawcy lub sprawców przestępstwa, z tytułu ubezpieczenia, ze środków pomocy społecznej albo z innego źródła lub tytułu, niezależnie od tego, czy sprawca lub sprawcy przestępstwa zostali wykryci, oskarżeni lub skazani.

Zanim osoba uprawniona wystąpi o kompensatę musi więc skierować roszczenie przeciwko sprawcy, uzyskać wypłatę z ubezpieczenia na życie, jeśli matka zawarła taką umowę i starać się o środki z pomocy społecznej. Dopiero jeśli nie uzyska z tych źródeł żadnych sum lub gdy nie będą one pokrywały w całości szkody, można żądać kompensaty.

Ponadto kompensata nie może przekroczyć 12 000 zł. Organem właściwym w sprawach o przyznanie kompensaty jest sąd rejonowy, w którego okręgu popełniono przestępstwo. 

Kompensatę przyznaje się, jeżeli wszczęto postępowanie karne albo odmówiono jego wszczęcia z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 4, 5, 8, 10 i 11 kpk, tj. gdy:

• ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze,  

• oskarżony zmarł,  

• sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych,  

• brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej,  

• zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.