Nakaz europejski- wyrok TK

Pytanie: Czy aktualnie przepisy dotyczace europejskiego nazazu aresztowania są obowiązujące? Jakie orzeczenia w tej materii zostały wydane przez TK? Na czym polega zastosowanie instytucji europejskiego nakzau aresztowania i w jakim stosunku pozostaje ona do ekstradycji?

Odpowiedź:

Przepisy dotyczące europejskiego nakazu aresztowania oraz tzw. nakazu europejskiego (o którym poniżej) są na dzień dzisiejszy obowiązujące. Instytucja europejskiego nakazu aresztowania uregulowana jest w rozdziale 65a i 65b kodeksu postępowania karnego. Art. 607a tej ustawy przewiduje, że w razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestępstwo popełnione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywa na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, właściwy miejscowo sąd okręgowy, na wniosek prokuratora, może wydać europejski nakaz aresztowania.
Możliwe jest jednak również wystąpienie państwa członkowskiego UE o przekazanie osoby ściganej z terytorium Polski. Polski kpk określa ten rodzaj europejskiego nakazu aresztowania jako "NAKAZ EUROPEJSKI" (art. 607k i nast kpk). Trybunał Konstytucyjny uznał jedną z norm regulujących tę instytucję prawną za niekonstytucyjną, jednak odroczył wejście w życie tego wyroku. W orzeczeniu z 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 607t § 1 kpk w zakresie, w jakim zezwala na przekazanie obywatela polskiego do państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, jest niezgodny z art. 55 ust. 1 Konstytucji RP. Art. 55 ust. 1 Konstytucji stwierdza, że ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana. Zakwestionowany zaś przepis przewiduje, że jeżeli nakaz europejski został wydany w celu ścigania osoby, która jest obywatelem polskim albo korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, przekazanie może nastąpić pod warunkiem, że osoba ta będzie odesłana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po prawomocnym zakończeniu postępowania w państwie wydania nakazu europejskiego. Utrata mocy obowiązującej tego przepisu ma nastąpić z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku (wyrok ogłoszono 4 maja 2005 r.), a więc 5. listopada 2006 r. W chwili obecnej trwają jednak prace nad ustawą nowelizującą Konstytucję, dzięki której europejski nakaz aresztowania będzie mógł pozostać w porządku prawnym RP.