Znieważenie w miejscu publicznym

Pytanie: Czy sąsiad może mnie bezkarnie ośmieszać i wypowiadać wobec mnie oszczerstwa w miejscach publicznych jak np. sklep (jestem osobą publiczną) - to wpływa na moją wiarygodność i opinię. Przychodzi do przełożonych do pracy i wygaduje różne brednie na mój temat. Czy są jakieś przepisy, które to regulują?

Odpowiedź:

W opisanym przypadku może mieć zastosowanie przepis kodeksu cywilnego - artykuł 23 (jeżeli jest Pani/Pan zainteresowana/zainteresowany odpowiedzialnością cywilną tej osoby). Stanowi on: „Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach”. Wymienione dobra osobiste w przytoczonym przepisie to nie jedyne jakie podlegają ochronie, wyliczenie to ma bowiem charakter przykładowy. W kodeksie cywilnym nie została zamieszczona definicja dóbr osobistych, znajduje się tam jednak wyliczenie, zgodnie z którym dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Cechą praw osobistych jest to, że są to prawa niemajątkowe (jeżeli nawet ich naruszenie pociąga za sobą również skutki majątkowe), i to tak ściśle związane z podmiotem podlegającym ochronie, że razem z nim powstają i wygasają oraz nie mogą przechodzić na inne podmioty zarówno w drodze czynności prawnych, jak i w drodze dziedziczenia. Niestety nie ma też ogólnej zasady, która regulowałaby, w jakim przypadku możemy być pewni, iż do naruszenia dóbr osobistych doszło. Ocena jest dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego. W opisanym przypadku wydaje się, iż powinniśmy się skupić na takich dobrach osobistych jak cześć i godność. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 października 1971 r. stwierdził, że cześć, dobre imię i dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego, naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (tak też SN w wyroku z 8 października 1987 r., II CR 269/87). Należy zatem przytoczyć jeszcze treść artykułu 24 kodeksu cywilnego. Stanowi on, iż „ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne.