Czy warto kupować mieszkanie spółdzielcze?

Aby korzystać z własnościowego prawa do lokalu w spółdzielni, nie trzeba już stać się jej członkiem. Dotychczasowe obowiązkowe członkostwo przy okazji nabycia takiej formy własności zostało uznane, jako ograniczające zbywalność takiego prawa, za sprzeczne z Konstytucją. Przymusowe członkostwo nie jest konieczne do realizacji celu działania spółdzielni, jakim jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych swoich członków. Właściciele takiego własnościowego prawa jak i odrębnej własności w budynkach wybudowanych przez spółdzielnię sami decydują, czy poddają się pod zarząd spółdzielni i ponoszą związane z tym koszty, czy też sami zarządzają swoim mieszkaniem, bądź zlecają to komuś na własną rękę.

Ze spółdzielnią związane są trzy rodzaje praw do lokali:

• spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego - najpopularniejsze, nie jest pełną własnością, a ograniczonym prawem własności. Ograniczenie to jest jednak niewielkie - można takim prawem obracać na rynku, podlega dziedziczeniu i polega na znoszeniu pewnych uprawnień zarządczych spółdzielni (w przypadku gdy zostanie wybrana przez nabywcę na zarządcę).

• lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego - to prawo najsłabsze; różnicę między własnościowym prawem do lokalu w spółdzielni a lokatorskim najlepiej obrazuje moment likwidacji spółdzielni - jeżeli zdarzy się, że upadłej spółdzielni nie przejmie jakaś inna, to w takim przypadku własnościowe prawo do lokalu automatycznie przekształca się w odrębne prawo własności, natomiast lokatorskie prawo zmienia się na stosunek najmu. Różnice dotyczą także zakresu swobody korzystania z tychże praw - lokatorskiego prawa się nie dziedziczny, nie można go zbyć, niemniej w zamian jest dużo tańsze. Obecnie rzadko która spółdzielnia ustanawia takie prawa - spółdzielni bardziej opłaca się, w momencie wygaśnięcia obecnych lokatorskich praw, przekształcać je na własnościowe i inkasować trzy razy więcej pieniędzy przy sprzedaży,